Parenting
Leave a Comment

Trẻ học tôn trọng từ đâu và như thế nào?

Bạn có nhớ những câu nói này?

  • Đưa cho cái gì thì ăn cái đó đi
  • Bố mẹ mới là người quyết định điều gì tốt nhất cho con
  • Vì mẹ đã nói như vậy
  • Con phải học cho tốt vào
  • Con phải vâng lời bố
  • Con còn nhỏ, chưa hiểu chuyện đó đâu
  • Con phải kính trọng người lớn
  • Lớn lên rồi con sẽ tự chọn
  • Con đừng có hỏi nữa
  • Không là không, vậy thôi!

Ở góc độ tâm lý, rất có thể những câu nói này sẽ tạo ra cảm giác phân biệt và áp đặt nếu chúng bị nói đi nói lại quá nhiều lần: bố mẹ mới có quyền – con thì không, bố mẹ thông minh – con thì không, bố mẹ mạnh mẽ – con thì không… Cứ như thể đứa trẻ chưa phải là một con người mà phải đợi trẻ lớn lên thì chúng mới thành người vậy.

Đôi khi những sự áp đặt và can thiệp quá sâu khiến một đứa trẻ không thể nào lớn lên được thực sự, bên cạnh đó chúng còn không học được cách tôn trọng chính mình. Bởi vì con không thể.

Một đứa trẻ sẽ học cách tôn trọng bản thân và người khác như thế nào? Nếu như chúng không biết và không cảm nhận được gì về sự tôn trọng?

𝐇𝐚̃𝐲 𝐭𝐨̂𝐧 𝐭𝐫𝐨̣𝐧𝐠 𝐭𝐫𝐞̉ 𝐯𝐚̀ 𝐠𝐢𝐚𝐨 𝐭𝐢𝐞̂́𝐩 𝐯𝐨̛́𝐢 𝐜𝐡𝐮́𝐧𝐠 𝐦𝐨̣̂𝐭 𝐜𝐚́𝐜𝐡 𝐛𝐢̀𝐧𝐡 đ𝐚̆̉𝐧𝐠 𝐜𝐡𝐮̛́ 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐚̉𝐢 𝐥𝐚̀ 𝐫𝐚 𝐥𝐞̣̂𝐧𝐡 𝐭𝐮̛̀ 𝐭𝐫𝐞̂𝐧 𝐱𝐮𝐨̂́𝐧𝐠.

Dù con còn nhỏ và chưa trưởng thành nhưng con đã là một con người và có những quyền hạn cơ bản của một con người.

Vậy hãy tìm hiểu xem sự tôn trọng của một đứa trẻ được xây dựng trên cơ sở nào.

Đ𝐚̂̀𝐮 𝐭𝐢𝐞̂𝐧, 𝐡𝐚̃𝐲 𝐧𝐡𝐨̛́ 𝐥𝐚̀, 𝐜𝐨𝐧 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐧𝐨̛̣ 𝐛𝐚̣𝐧 𝐛𝐚̂́𝐭 𝐜𝐮̛́ đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐠𝐢̀.

Con không nhất thiết phải vâng lời răm rắp, phải đạt thành tích cao, không phải có trách nhiệm khi bạn già đi. Sinh con ra là quyết định của cha mẹ. Chúng ta phải có trách nhiệm chăm sóc và bảo vệ một đứa trẻ cho tới ít nhất là 18 tuổi. Đó là luật dành cho cha mẹ.

Đứa trẻ không tự hỏi nó có muốn đến thế giới này không. Hãy để con lớn lên thành một người tự do, không đeo bám ai và cũng đừng để mình đeo bám con. Hãy chấp nhận, thảo luận, tìm giải pháp và tôn trọng chúng. Nếu bạn không tôn trọng con, con cũng sẽ không tôn trọng bạn.

Tất nhiên điều này không có nghĩa là một đứa trẻ có thể làm những gì mình muốn và không cần biết điều. Gia đình cần có quy tắc, luật lệ. Chúng rất cần thiết và những quy tắc cần phải rõ ràng, dễ hiểu với trẻ. Đặc biệt, nếu đó là quy tắc chung thì toàn bộ các thành viên trong gia đình phải tuân theo. Ví dụ “Ở nhà mình mình sẽ không ăn kẹo thay cho bữa sáng” hoặc “Mình sẽ luôn rửa tay sau khi ra ngoài về”, hay “Sang đường thì con phải nắm tay mẹ”.

𝐓𝐡𝐮̛́ 𝐡𝐚𝐢, 𝐜𝐨𝐧 𝐜𝐮̃𝐧𝐠 𝐜𝐨́ 𝐪𝐮𝐲𝐞̂̀𝐧 đ𝐨̂́𝐢 𝐯𝐨̛́𝐢 𝐭𝐚̀𝐢 𝐬𝐚̉𝐧 𝐜𝐮̉𝐚 𝐜𝐡𝐚 𝐦𝐞̣.

Ngay cả khi cha mẹ bị tước quyền làm cha mẹ, thì đứa con vẫn được nhận một phần tài sản trong tài sản thừa kế. Vì vậy, con là một thành viên trong gia đình và ngôi nhà không phải là ngôi nhà của riêng bạn, mà còn là của con nữa. Con nên có một không gian riêng của mình trong ngôi nhà. Nếu nó không thể là một căn phòng riêng thì nó cũng có thể là một góc nào đó trong phòng. Nếu con được cho đồ chơi, thì đó là sở hữu của con.

Chúng ta cần cho phép trẻ tự quản lý một số tài sản của riêng chúng. Như vậy, con sẽ học được cách tôn trọng và trân trọng những gì mình đang có. Từ đó, con sẽ cẩn thận hơn trong mọi việc, tự tin hơn vì được bố mẹ tin tưởng.

Hãy tưởng tưởng khi bạn không có gì đi. Ngay cả đồ lót bạn mặc cũng không phải là của bạn thì sao (trừ phi bạn không mặc đồ lót thì chẳng còn gì để bàn rồi). Bạn sống cùng với những người bạn yêu thương nhưng đây không phải là nhà của bạn. Bạn là khách, có vẻ sống ở đây cũng tốt nhưng thật khó chịu khi phải là khách nhiều năm.

Đứa trẻ làm hỏng đồ chơi, mất mũ ở trên đường… đó là những thứ của con và con phải tự đối mặt với những hậu quả tự nhiên của hành động. Con có thể khó chịu, nhưng bố mẹ sẽ ở đó. Bố mẹ sẽ an ủi con, thấu hiểu con, thay vì chỉ nói “Mẹ đã nói với con bao lần rồi”.

Con cũng phải có quyền lựa chọn và tham gia ý kiến. Chẳng hạn như việc quyết định chiếc quần con muốn mua là gì, nhà mình sẽ nuôi con gì… Từ những việc nhỏ, con sẽ có thể dám bày tỏ ý kiến và mong muốn của mình ở những việc lớn lao hơn.

Khi con 6-7 tuổi, bố mẹ đã có thể cho con tiền tiêu vặt. Hoặc là khuyến khích con kiếm tiền bằng những việc chính đáng, chẳng hạn như lũ trẻ Nauy nơi mình đang sống vẫn thường hái táo hái mận trong vườn nhà và đem ra cổng bán để kiếm chút tiền tiêu vặt. Số tiền ít thôi, nhưng là tiền mà con được tự quyết định chi tiêu nó vào việc con muốn.

𝐓𝐡𝐮̛́ 𝐛𝐚, 𝐤𝐞̉ 𝐭𝐡𝐮̀ 𝐭𝐨̂̀𝐢 𝐭𝐞̣̂ 𝐧𝐡𝐚̂́𝐭 𝐜𝐮̉𝐚 𝐥𝐨̀𝐧𝐠 𝐭𝐮̛̣ 𝐭𝐫𝐨̣𝐧𝐠 𝐥𝐚̀ 𝐬𝐮̛̣ 𝐱𝐚̂́𝐮 𝐡𝐨̂̉.

Khi ai đó làm cho đứa trẻ xấu hổ, con sẽ học được về sự bị làm nhục. Thay vì “Con làm mẹ xấu hổ khi làm như vậy”, hãy nói “Mẹ không thích (hoặc không hài lòng) khi con nói chuyện với mẹ như vậy”.

Một đứa trẻ cũng có thể cảm thấy nhục nhã khi bị la mắng, bỏ mặc cảm xúc, không có chính kiến, bị quát nạt, không bao giờ nhận được lời xin lỗi và tất nhiên… cả khi chúng bị đánh. Khi đứa trẻ cảm thấy bất công với chính mình, khi con cảm thấy bị xúc phạm bởi cha mẹ, mỗi lần thấy mình không xứng đáng, sai trái, không có khả năng tự vệ, đáp trả… con học được rằng bản thân mình là không quan trọng, không có giá trị. Con không biết tôn trọng và yêu thương chính bản thân mình.

𝐕𝐚̀ 𝐭𝐚̂́𝐭 𝐧𝐡𝐢𝐞̂𝐧, đ𝐮̛̀𝐧𝐠 𝐛𝐚𝐨 𝐠𝐢𝐨̛̀ 𝐞́𝐩 𝐭𝐫𝐞̉ 𝐥𝐚̀𝐦 𝐧𝐡𝐮̛̃𝐧𝐠 đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐜𝐡𝐮́𝐧𝐠 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐦𝐮𝐨̂́𝐧 𝐧𝐡𝐮̛ 𝐥𝐚̀ 𝐱𝐢𝐧 𝐥𝐨̂̃𝐢, 𝐜𝐡𝐚̀𝐨 𝐡𝐨̉𝐢, 𝐨̂𝐦 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐤𝐡𝐚́𝐜, 𝐜𝐡𝐢𝐚 𝐬𝐞̉ đ𝐨̂̀ 𝐜𝐮̉𝐚 𝐜𝐡𝐮́𝐧𝐠 𝐡𝐨𝐚̣̆𝐜 𝐩𝐡𝐚̉𝐢 𝐥𝐚̀𝐦 𝐛𝐚̣𝐧 𝐯𝐨̛́𝐢 𝐚𝐢 đ𝐨́.

Phát triển ý thức về giá trị bản thân là một điều vô cùng quan trọng ở một đứa trẻ. Hãy cho con biết từ những năm còn bé thơ rằng con không phải chỉ có trách nhiệm tuân theo các quy tắc nhất định mà còn có các quyền khác nữa: quyền được sống quyền được chăm sóc sức khỏe, được học hành, được yêu thương, che chở, được chấp nhận con là chính mình, được làm theo ý kiến của mình.

Chỉ có như vậy, con mới lớn lên và trở thành một người mạnh mẽ, độc lập.

Vậy nên bố mẹ ạ, chúng ta hãy cố gắng yêu thương và tôn trọng bản thân, con cái và yêu thương, tôn trọng lẫn nhau nữa nhé!

Minh họa: João Fazenda

This entry was posted in: Parenting

by

Linh Phan hiện đang sống và làm việc tại Nauy cùng chồng và 2 con trai. Linh có gần 15 năm học và làm việc trong lĩnh vực Truyền thông Tiếp thị. Sau khi sinh con trai đầu lòng, Linh quyết định theo đuổi khóa học Tâm lý học trẻ em trong 2 năm và hoàn thành chứng chỉ Parent Coach cuối năm 2019. Bên cạnh hoạt động chuyên môn liên quan tới Tư vấn Phụ huynh, Linh vẫn tiếp tục viết lách và chia sẻ các kinh nghiệm liên quan tới tâm lý học trẻ em, làm cha mẹ, viết lách và truyền thông tiếp thị.

Leave a Reply