Parenting
Leave a Comment

Động lực tự thân: khuyến khích động lực để con học tập tốt hơn và thành công hơn

Có bao giờ bạn nghĩ đến tương lai của con mình và nói những điều như, “Bố/mẹ không quan tâm nếu con không giàu có hay nổi tiếng, miễn con hạnh phúc là được” chưa?

Một số cha mẹ muốn con cái của mình cảm thấy tốt về bản thân của chúng trước; một vài người lớn lại dạy trẻ con rằng giá trị bản thân đến từ việc đạt được những mục tiêu.

Trên thực tế, ý thức tốt về lòng tự trọng là một yếu tố thiết yếu của động lực; những đứa trẻ không hạnh phúc có vẻ không muốn sự thành công hay thậm chí không tin rằng chúng có thể thành công. Các nhà tâm lý học chỉ ra rằng, ý thức tốt về lòng tự trọng thay vì đến từ động lực và thành tựu, nó lại đi theo hướng ngược lại.

Nhiều nghiên cứu hiện tại về động lực dựa trên nguyên lý tự quyết (selfdeterminationtheory.org) mặc định rằng con người được thúc đẩy một cách tự nhiên để khám phá và phát triển, nhưng động lực tự nhiên đó có thể được nâng cấp hay hủy hoại bởi những yếu tố ngoại tại như gia đình, xã hội, và văn hóa.

Lý thuyết tự quyết cho rằng động lực có thể là nội tại hoặc ngoại tại. Nói cách khác, con người có thể được thúc đẩy để học tập và phát triển, bởi niềm vui hay cảm giác thành công mà họ có từ chính hoạt động đó (nội tại), hoặc từ những phần thưởng hay kết quả tách rời với hoạt động đó (ngoại tại). Chọn một quyển sách trong hiệu sách bởi nó trông thú vị là một ví dụ của động lực nội tại. Mua một quyển sách để học và qua môn là một hành động được thúc đẩy từ bên ngoài. Không có cái nào tốt hơn cái nào cả, nhưng cha mẹ và thầy cô nên hiểu rằng con người được thúc đẩy nội tại nhiều hơn sẽ ít cần đến sự động viên, thúc giục để học hơn. 

Có ba yếu tố gây ảnh hưởng đến mức động lực của cá nhân đó là: năng lực, sự tự chủ, và sự kết nối. Mỗi một thứ này là một nhu cầu cơ bản đối với con người, và cho dù nó có được đáp ứng hay không thì cũng sẽ ảnh hưởng đến động lực của người đó. 

Năng lực chính là động lực để ta cảm thấy mình có khả năng và thành công

Sự tự chủ có nghĩa là có quyền điều khiển cuộc đời của chính mình, có thể “là chính mình.”

Cha mẹ xây dựng nên lòng tự trọng, giá trị bản thân của con bằng cách cho con những lời khen phù hợp, giao cho con các mức độ trách nhiệm hợp với độ tuổi và giai đoạn phát triển của con, và bằng cách thể hiện tình yêu thương và quan tâm vô điều kiện. Mỗi một điều này đều liên quan mật thiết đến nhu cầu về năng lực, sự tự chủ, và sự kết nối.

Khi một đứa trẻ được khen vì đã làm tốt, nhu cầu về năng lực được đáp ứng. Điều quan trọng là không tán dương con quá mức hay nói rằng con làm tốt khi con chưa làm được như vậy. Một đứa trẻ không phân biệt được lời khen thật lòng hay không sẽ rất khó để thỏa mãn nhu cầu năng lực sau này trong cuộc sống. Bạn cần phân minh rằng bạn đang khen con, chứ không phải là hành động của con. Nếu con mang đến cho bạn một bức vẽ, câu nói “Con rất giỏi vẽ đấy” sẽ bồi đắp lòng tự tôn và thỏa mãn nhu cầu năng lực theo cách mà “Đây là một bức vẽ rất đẹp” không thể làm được.

Con trẻ cần được giao phó mức độ trách nhiệm phù hợp. Nó có thể là yêu cầu một bé toddler (1-3 tuổi) “giúp” thu dọn vài món hàng tạp hóa hay cho phép trẻ lớn tự đi bộ về nhà với bạn, hay để cho đứa con trai tuổi teen được phép chọn tông màu cho phòng ngủ của con. Cho con một cơ hội để cảm thấy được nắm quyền kiểm soát sẽ giúp xây nên lòng trọng và đáp ứng nhu cầu tự chủ.

Con trẻ cần cảm thấy mình được yêu vì chính con người thật của chúng, không phải vì điều mà chúng làm. Cha mẹ có thể thể hiện điều này theo hàng trăm cách: lắng nghe con tán gẫu, dành thời gian bên nhau, hỏi ý kiến con, tha thứ cho lỗi sai của con, và cho con lời khuyên. Một đứa trẻ cảm thấy được yêu sẽ phát triển một ý thức mạnh mẽ về giá trị bản thân và đáp ứng được nhu cầu kết nối. 

Động lực để thành công có vẻ đến từ sự tự trọng, hơn là từ chính thành tựu đó

Edward Deci and Richard Ryan, hai trong số các nhân vật hàng đầu về lý thuyết tự quyết, đã tìm hiểu xem việc đạt được mục tiêu có giúp xây dựng nên ý thức về lòng tự trọng hay không. Nếu đúng như vậy, thì những cá nhân thành công nhất là những người hạnh phúc nhất.

Trên thực tế, Deci and Ryan phát hiện ra rằng lòng tự trọng nếu như dựa trên những thành tựu đạt được lại có vẻ rất mong manh. Những ai phụ thuộc cảm giác về giá trị bản thân vào những thứ họ đạt được luôn cần sự khẳng định và luôn so sánh bản thân mình với người khác.

Những đứa trẻ được học rằng giá trị của chúng đến từ những gì chúng làm hơn là con người thật của chúng, sẽ có xu hướng phát triển thành những người lớn bất an. Đôi khi những đứa trẻ này cần được chỉ bảo phải làm gì. Đây là một động lực ngoại tại, nhưng nó cũng có thể được nội tâm hóa. Đôi khi mọi ông bố bà mẹ đều phản hồi câu hỏi của con “Tại sao con phải làm việc này?” rằng “Bởi vì bố/mẹ nói thế!” Nhưng một đứa trẻ lau chùi phòng của nó bởi chúng bị bảo phải làm thế có thể cảm thấy mình thích có một không gian sạch sẽ, và có thể phát triển cảm giác thành tựu khi hoàn thành một nhiệm vụ. Dần dần, con thấy mình là một người ngăn nắp, thỏa mãn nhu cầu về sự tự chủ (là chính mình) bằng cách lau dọn không gian của mình. Đây vẫn là động lực ngoại tại; có ít đứa trẻ sẽ dọn dẹp phòng vì yêu thích công việc đó, nhưng nó càng được nội tâm hóa bao nhiêu, thì đứa trẻ có thể đáp ứng những nhu cầu cơ bản ấy và phát triển giá trị bản thân thật sự bấy nhiêu.

Mọi ông bố bà mẹ lành mạnh đều muốn con mình hạnh phúc và biết nỗ lực hết sức mình. Lý thuyết tự quyết thể hiện rằng đứa trẻ đáp ứng được nhu cầu về năng lực, tự chủ và kết nối sẽ cảm thấy tốt về bản thân mình, từ đó sẽ có động lực để phát triển, trưởng thành và thành công.

Động lực tự thân là một phẩm chất ít được coi trọng

Động lực tự thân không phải chỉ là ra khỏi giường vào buổi sáng; nó có một tác động khổng lồ lên kết quả của con ở trường. Trẻ em được thúc đẩy một cách tự nhiên để học cho đến năm 7 tuổi. Sau khoảng thời gian này, chúng sẽ cần một khả năng tự thúc đẩy bản thân mình, một kỹ năng cần thiết nếu chúng muốn thành công. Đúng là động lực tự thân chỉ có thể đến từ bên trong, nhưng cũng có những cách bạn có thể giúp con nuôi dưỡng nó, trao cho con một lợi thế để phát huy trong tương lai.

Sau đây là 8 cách bạn có thể giúp con.

  • Khuyến khích sự lạc quan

Hãy tập trung vào giải pháp của vấn đề hơn là đào sâu vào khuyết điểm, cộng với việc có một cái nhìn tích cực với cuộc sống. Điều này sẽ khuyến khích con bạn áp dụng cách tiếp cận tương tự.

  • Khuyến khích sự kiên trì

Hãy khen thưởng sự nỗ lực hơn chỉ là sự thành công. Bạn sẽ giúp con phát triển tính kiên cường mà con cần để đối mặt với thất bại và để tiếp tục cố gắng cho đến khi thành công.

  • Đối phó với thất bại

Hãy dạy con bạn chấp nhận rằng đôi khi chúng sẽ thất bại. Cho con thấy thua hay thắng một cách nhẹ nhàng sẽ cho con khả năng đối phó và tiến lên từ những chướng ngại sau này trong cuộc sống. 

  • Khuyến khích sở thích

Những đứa trẻ có nhiều sở thích sẽ được tiếp cận với nhiều cơ hội khác nhau. Cùng với sự cân bằng công việc và cuộc sống tốt, điều này sẽ khiến những công việc kém-thú-vị trở nên ít buồn chán và dễ dàng để đối mặt hơn.

  • Tôn vinh thành tựu

Biết cách tôn vinh và tận hưởng thành công, của chính mình lẫn người khác, sẽ cho con một điều gì đó tích cực để hướng đến.

  • Khiến thành công trở nên khả thi

Hãy cho con cơ hội để thành công và trải nghiệm những cảm xúc tích cực kèm theo nó. Hỗ trợ và hướng dẫn con cái sẽ giúp chúng bồi đắp lòng tự tôn – thứ rất quan trọng với động lực tự thân. 

  • Thúc đẩy sở thích của con

Khuyến khích một đứa trẻ học về những thứ mà chúng thích sẽ cho chúng hiểu hơn những khái niệm mà chúng học ở trường, đặc biệt là nếu bạn sáng tạo theo cách liên kết sở thích của con với việc học. Đo chiều dài của con khủng long yêu thích của con hay đong đếm những nguyên liệu làm bánh sẽ giúp con hiểu về kích thước, khối lượng mà không cảm thấy như đang làm một bài toán.

  • Thích ứng với phong cách học của con

Một số đứa trẻ sẽ ngồi và lắng nghe thông tin mới. Nhiều đứa trẻ khác muốn lấy những thông tin đó và ứng dụng ngay. Thích ứng với các học mà trẻ thích sẽ giữ cho việc học vui nhộn mà không biến nó thành một công việc. Cha mẹ cần giúp cải thiện cơ hội thành công ở trường học của con và cả những thành công sau này khi lớn lên. Bằng cách khởi đầu từ sớm và khuyến khích con đúng cách, bạn có thể giúp con phát triển một phẩm chất có ích với con trong suốt cuộc đời còn lại.

This entry was posted in: Parenting

by

Linh Phan hiện đang sống và làm việc tại Nauy cùng chồng và 2 con trai. Linh có gần 15 năm học và làm việc trong lĩnh vực Truyền thông Tiếp thị. Sau khi sinh con trai đầu lòng, Linh quyết định theo đuổi khóa học Tâm lý học trẻ em trong 2 năm và hoàn thành chứng chỉ Parent Coach cuối năm 2019. Bên cạnh hoạt động chuyên môn liên quan tới Tư vấn Phụ huynh, Linh vẫn tiếp tục viết lách và chia sẻ các kinh nghiệm liên quan tới tâm lý học trẻ em, làm cha mẹ, viết lách và truyền thông tiếp thị.

Leave a Reply