Parenting
Leave a Comment

7 sự thật về sự phát triển vỏ não trước trán của trẻ

Bạn đã từng nghe nói đến vỏ não trước trán chưa? Có thể bạn đã từng, cũng có thể chưa, nhưng mình cá là sự phát triển vỏ não trước trán của trẻ đóng góp một phần không nhỏ vào những lần thất vọng của bạn.

Bạn đã bao giờ từng ước mình không phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần với con về một việc nào đó hay chưa? Đã bao giờ bạn thấy con làm rơi lả tả đống sách khỏi kệ chưa? Hoặc bạn có thường xuyên nghe tiếng đồ chơi rơi đầy sàn khi vừa dọn dẹp chưa đầy 5 phút? Con bạn có bao giờ đặt cả nghìn câu hỏi vì sao mỗi khi bạn kể với chúng về một chuyện gì đó hay không?

Bạn nghĩ nguyên nhân của những hành động mình vừa liệt kê là gì? Đó chính là do sự tác động của vỏ não trước trán.

Khi bạn tìm hiểu về chức năng của vỏ não trước trán và sự chậm phát triển vỏ não trước trán ở trẻ, bạn sẽ hiểu tại sao con lại có những hành động, cảm xúc như vậy để thấy dễ thông cảm khi con có hành vi trái với mong đợi của bạn. Sau cùng bạn sẽ biết lý do tại sao phương pháp dạy con tích cực lại vô cùng quan trọng.

Biết trẻ nhỏ đang phải đối mặt với sự phát triển não bộ của mình sẽ đem lại rất nhiều lợi ích cho cha mẹ, nhờ đó bạn sẽ có cách điều chỉnh những kỳ vọng của mình sao cho phù hợp với con. Và nếu bạn hỏi mình điều bất ngờ nhất mà mình đã thay đổi, thì mình sẽ trả lời đó là việc mình bao giờ đánh đòn con.

Có rất nhiều thông tin liên quan đến sự phát triển vỏ não trước trán của trẻ, tuy nhiên mình sẽ chỉ đưa ra thứ mà mình thấy có lợi nhất với gia đình bạn, đó là những đặc điểm có ảnh hưởng mình hành vi của con, có xu hướng khiến con có thể gặp rắc rối.

Tiếp đến, mình sẽ chia sẻ một số hoạt động kích thích sự phát triển vỏ não trước trán của con. 

Vỏ não trước trán đảm nhiệm công việc gì?

Bộ não con người phát triển theo thứ tự từ sau ra trước, và vỏ não trước trán chính là phần được phát triển cuối cùng, có nhiệm vụ quản lý các quy trình như:

  • Lý luận
  • Lập luận logic
  • Giải quyết vấn đề
  • Lập kế hoạch
  • Ghi nhớ
  • Tập trung và chú ý
  • Phát triển và thực hiện các mục tiêu
  • Ngăn chặn sự nóng giận
  • Phát triển tính cách của bạn

Chính vì thế, bạn có thể tưởng tượng đơn giản nếu vỏ não trước trán của trẻ là phần cuối cùng được phát triển, thì lẽ đương nhiên trẻ sẽ thiếu những kỹ năng mà mình vừa liệt kê, dẫn đến sự khó khăn trong việc đáp ứng kỳ vọng của người lớn

Thùy trán phát triển trong giai đoạn nước rút và phải mất vài năm mới có thể hoàn thiện. Về cơ bản, những kỹ năng mà não bộ thường sử dụng gồm: Nghĩ, học, đọc, nhớ, tập trung và giải quyết vấn đề.

Một chi tiết nữa, đó là não bộ hoạt động rất tích cực suốt thời thơ ấu của trẻ, đến nỗi một nửa lượng calo mà trẻ 5 tuổi sử dụng đều được dồn vào việc cung cấp năng lượng cho não bộ. 90 – 95% sự phát triển của não bộ diễn ra trong những năm tháng đầu đời của trẻ.

Theo đó, 7 đặc điểm phát triển của vỏ não trước trán có tác động sâu sắc đến hành vi của trẻ bao gồm:

1. Vỏ não trước trán của con người không phát triển hoàn thiện cho đến năm 25 tuổi

Một số nhà nghiên cứu thậm chí còn nâng lên mức 30 tuổi, và nói thật là mình khá mừng khi nghe được điều này vì cuối cùng mình cũng đã tìm ra cái cớ cho những hành vi của mình hồi Đại học.

Bây giờ bạn hãy thử nghĩ về những lần cuối cùng bạn sửa sai cho con. Hãy nhớ lại xem chúng là gì và liệt kê các dấu hiệu cho thấy hành vi đó là do tác động của vỏ não trước trán.

2. Trẻ em tin rằng mọi người đều chia sẻ suy nghĩ, niềm tin hoặc cảm xúc của mình

Điều này không hề ích kỷ chút nào. Trẻ nhỏ không có khả năng hiểu quan điểm của người khác. Nếu trẻ có thể hiểu được, thì đây cũng là thách thức lớn vì trẻ không biết mình phải làm gì để đối phó với những cảm xúc ấy. Kỹ năng nhận thức cảm xúc của trẻ không được phát triển đầy đủ cho đến khi trẻ được 11 tuổi, vì thế rất có thể khi nhìn thấy bố buồn, trẻ sẽ đưa cho bố chiếc ti giả của mình như một cách an ủi. 

3. Khi bạn yêu cầu con ngừng làm những gì chúng đang làm để tuân theo ý muốn của bạn, con sẽ cảm thấy bối rối

Vì lúc này vỏ não trước trán của con vẫn đang phát triển kỹ năng chuyển từ những gì chúng muốn sang những gì bạn muốn.

Thực tế, bạn đang trông chờ con muốn làm bạn hài lòng để con có thể vâng lời và làm theo ý bạn, đây chính là một trong những lý do giúp bạn và con duy trì sự kết nối, bởi mối quan hệ giữa bạn và con càng tốt, con sẽ càng muốn làm bạn hài lòng.

Mỗi khi con quyết định làm theo yêu cầu của bạn, việc này sẽ củng cố phần vỏ não trước trán của trẻ, giúp trẻ tự mình đưa ra quyết định để có thể phát triển tính tự giác, còn nếu bạn cứ tiếp tục ép con làm theo ý mình mà không cho con cơ hội chủ động thì điều đó chẳng giúp ích được gì.

4. Trẻ em từ 5 tuổi trở xuống thường chỉ tập trung vào một khía cạnh hoặc đối tượng nhất định.

Khi cùng một lúc nhiều sự kiện hoặc đối tượng quan trọng vây quanh, não bộ trẻ sẽ rơi vào trạng thái bối rối.

Bạn có thể chú ý thấy con thường chỉ làm bước đầu tiên của hoạt động và nghĩ rằng con đã xong, lý do là bởi trẻ chỉ tập trung vào một khía cạnh nhất định. Muốn con làm trọn vẹn một việc nào đó, bạn phải hướng dẫn con nhiều bước.

Hoặc một trường hợp khác khá phổ biến, đó là bạn thường xuyên thấy trẻ chỉ chú ý vào một đặc điểm nhất định trên người ai đó, ví dụ như chiếc kính trên mắt bố chẳng hạn, điều đó lý giải tại sao bạn thấy con cứ sờ tay vào kính của bố mình. Bởi khi trẻ nhìn bố, não bộ trẻ chỉ phóng to và rõ vào một khía cạnh hoặc đối tượng nào đó trên người bố khiến trẻ cảm thấy tò mò.

5. Suy nghĩ của trẻ vô cùng kiên định

Theo Piaget, chỉ đến khi được 7-11 tuổi trẻ mới bắt đầu phát triển khả năng suy nghĩ logic về những sự kiện cụ thể. Chính vì thế, cha mẹ nên hạ thấp kỳ vọng của mình với con khi trẻ ở độ tuổi ít hơn 7-11.

Một ví dụ cụ thể cho sự thật này đó là trong những giai đoạn phát triển đầu đời, trẻ có thể nhận biết được đi văng và ghế dài là đồ nội thất. Tuy nhiên, chính trẻ cũng sẽ là người tự khái quát, phát triển nhận thức để có thể tư duy ở cấp độ cao hơn về sự hữu ích của hai món đồ này.

6. Sự phát triển của vỏ não trước trán

Chính vì vỏ não trước trán là phần phát triển cuối cùng, nên độ tuổi 10-19 là độ tuổi trẻ dễ phát triển sự hứng thú của mình về một lĩnh vực nào đó nhất. Đây là thời gian trẻ bắt đầu khám phá mọi thứ. Cho dù trẻ nghĩ mình chỉ thử cho biết, nhưng sự thử này rất có thể sẽ trở thành thói quen và khiến trẻ bị nghiện do khả năng logic, lý luận và năng lực kiểm soát xung lực chưa được phát triển hoàn thiện.

Giải thích và chia sẻ với con về sự phát triển của vỏ não trước trán có thể sẽ giúp con cân nhắc kỹ hơn trước khi quyết định thử thứ có thể khiến con nghiện.

Cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng:

7. Vỏ não trước trán tái phát triển trong những năm tháng thiếu niên của trẻ

Trong những năm tháng này, vỏ não trước trán sẽ hiệu chỉnh để nâng cấp các kỹ năng lên mức thành thạo một lần nữa. Bằng chứng là bạn sẽ thấy con có những hành vi giống như những năm tháng khi con mới chào đời.

Sẽ có những hành động chỉ xuất hiện khi con đến tuổi thiếu niên chứ không phải những năm tháng đầu đời. Ví dụ: nhai gặm đồ vật, ném đồ khi bạn nói không, gặp các vấn đề với quần áo, ăn uống. Đây đều là những hành vi chịu tác động bởi sự phát triển của não bộ.

Gợi ý những cách trò chuyện giúp phát triển vỏ não trước trán của trẻ:

  1. Thừa nhận và đồng cảm với quan điểm của con. Hãy nói: “Mẹ biết rất khó để con rời bỏ cuộc vui của mình và xỏ giày đi về, nhưng biết làm sao đây, chúng ta phải đi rồi con yêu.”
  2. Cho phép con có những biểu hiện cảm xúc của riêng mình. Hãy nói: “Bố mẹ biết sáng nay con rất khó chịu. Mọi thứ đúng là đang không theo ý con khiến con thấy thất vọng. Nhưng thật không ổn khi con cứ hét lớn với bố mẹ như vậy. Hãy nói với bố mẹ con cảm thấy thất vọng, khó khăn như thế nào, bố mẹ sẽ giúp con mà.”
  3. Lắng nghe cảm xúc của con. Hãy nói: “Mẹ biết con rất giận khi nói con ghét mẹ vì mẹ không cho con ăn thêm bánh quy. Nhưng sao con không nói ‘Con không thích quyết định của mẹ’. Con không thích quyết định của mẹ cũng không sao, nhưng hét lên với mẹ sẽ làm mẹ buồn và thất vọng lắm đấy.”
  4. Dạy con cách tự giải quyết vấn đề. Hãy nói: “Con thất vọng vì trời mưa nên không được đi công viên như đã hẹn, mẹ biết điều đó. Nhưng sao chúng ta không nghĩ ra một phương án thay thế vui không kém nhỉ.”
  5. Thể hiện sự kiên nhẫn khi thấy con đang phải đối mặt với thử thách. Hãy nói: “Mẹ biết con rất tức giận vì bị anh trai phá hỏng bộ xếp hình. Nhưng đánh anh là không đúng, thay vào đó con hãy nói rõ cho anh hiểu con cảm thấy thế nào khi anh làm như vậy.”
  6. Hãy luôn ở bên cạnh khi con gặp khó khăn. Hãy nói: “Con đang có khoảng thời gian khó khăn, mẹ biết mà. Con có muốn ôm mẹ một cái không? Mẹ cá là một cái ôm sẽ khiến con thấy dễ chịu hơn nhiều đấy. Hãy để mẹ ôm con và con có thể khóc nếu muốn.”
  7. Cố kiểm soát sự khó chịu khi con hành động trẻ con. Hãy nói: “Wow, thỉnh thoảng ngớ ngẩn một chút cũng rất thú vị đúng không con. Ý của con là muốn bố chơi cùng hả, mình chơi đánh nhau bằng gối nhé?”

Giống như Tiến sĩ Joseph Chilton Pearce đã nói, “Chúng ta phải trở thành người người mà chúng ta muốn con cái trở thành”. Vì thế hãy tự điều chỉnh bản thân trước khi bắt lỗi con.

Khi hành vi của con khiến bạn có nguy cơ mất kiểm soát, hãy hít thở thật sâu và nhắc nhở bản thân đây không phải là điều gì đó quá nghiêm trọng.

**Hãy nhớ bạn có đến 18 năm sống cùng con, vì thế hãy để cả con và chính bạn được thư giãn. Sự phát triển nhận thức là cả một hành trình dài, không phải là thứ có thể hoàn hảo chỉ sau một đêm.

Vỏ não trước trán khoẻ mạnh kết hợp tốt với phần còn lại của bộ não sẽ tuyệt vời hơn cả chỉ số IQ cao. Vì thế, giúp con phát triển tốt vỏ não trước trán là một trong những ưu tiên mà cha mẹ nên làm.

Bây giờ, sau khi đã có những kiến thức đầy đủ về sự phát triển vỏ não trước trán của con, bạn có thể chọn cách mình sẽ trở thành cha mẹ tích cực như thế nào, hãy cho con thấy sự đồng cảm của bạn với hành vi của con, đồng thời có những cách tích cực giúp vùng vỏ não trước trán của con phát triển mạnh mẽ.

Bố mẹ yêu quý,

Bố mẹ hãy làm ơn quan tâm và ý thức về sự phát triển vỏ não trước trán của con mỗi khi con có những hành vi thách thức sự kiên nhẫn của bố mẹ. Thấu hiểu về sự phát triển của não bộ là nhân tố quan trọng hình thành những bậc cha mẹ biết quan tâm. Khi bố mẹ biết điều mình sẽ mong đợi ở mỗi giai đoạn phát triển của con, bố mẹ sẽ dễ dàng thể hiện cảm xúc và yêu thương với con hơn.

Tất cả mọi hành vi con làm đều chỉ nhằm mục đích giao tiếp hiệu quả hơn với bố mẹ. Hành vi thách thức của con chỉ là bởi con muốn nói với bố mẹ rằng có gì đó không đúng, hoặc vì nhu cầu của con không được đáp ứng. Con cũng đang phải chiến đấu vơí sự hỗn loạn cảm xúc ở thời điểm này, vì thế con rất cần có sự ủng hộ và dẫn dắt của bố mẹ. Và nếu bố mẹ có thể giúp con vượt qua giai đoạn khó khăn ấy, chắc chắn con sẽ học được những kỹ năng xã hội và giải quyết vấn đề quan trọng giúp con đối mặt với những thử thách trong cuộc sống.

Cảm ơn và yêu bố mẹ nhiều,

Đứa con ương bướng của bố mẹ. 

Refs:

Đăng ký khóa học Làm cha mẹ tích cực ngay hôm nay để nắm được sự phát triển theo giai đoạn của trẻ, giao tiếp hiệu quả hơn, kết nối tốt hơn và giúp con phát huy được những tiềm năng, điểm mạnh để tự tin, hạnh phúc, độc lập hơn.

This entry was posted in: Parenting

by

Linh Phan hiện đang sống và làm việc tại Nauy cùng chồng và 2 con trai. Linh có gần 15 năm học và làm việc trong lĩnh vực Truyền thông Tiếp thị. Sau khi sinh con trai đầu lòng, Linh quyết định theo đuổi khóa học Tâm lý học trẻ em trong 2 năm và hoàn thành chứng chỉ Parent Coach cuối năm 2019. Bên cạnh hoạt động chuyên môn liên quan tới Tư vấn Phụ huynh, Linh vẫn tiếp tục viết lách và chia sẻ các kinh nghiệm liên quan tới tâm lý học trẻ em, làm cha mẹ, viết lách và truyền thông tiếp thị.

Leave a Reply