Parenting
Leave a Comment

Làm thế nào để trẻ ngủ ngoan: 2 trường phái đối lập

Đây có lẽ là câu hỏi mình nhận được nhiều nhất nhờ tư vấn và cũng là câu hỏi mang tới nhiều quan điểm trái chiều nhất. 

Có 2 trường phái ý kiến khác nhau. Một thì cho là hãy cứ để trẻ khóc rồi tự ngủ, ép ngủ theo lịch trình, và ý kiến còn lại thì cho rằng cha mẹ nên dỗ dành và ru bé cho đến khi bé chìm vào giấc ngủ. 

Quan điểm nào cũng được bảo vệ bằng những lời giải thích về hạnh phúc, sức khỏe và những giá trị gia đình nếu bạn nghe theo, và ngược lại, nếu bạn làm trái điều đó thì bạn sẽ phải chịu những hậu quả khác nhau…

Bắt đầu vào cuối những năm 1800 và đầu những năm 1900, khi các bác sĩ sản khoa và nhi khoa xuất bản sách, một loạt các chuyên gia y tế, các nhà vận động học, nhà tâm lý học và các nhà nghiên cứu về giấc ngủ đã đưa ra rất nhiều lời khuyên. Họ cho rằng người lớn không nên bế hãm trẻ quá nhiều, và khi bế thì nên thường xuyên đổi bên, nhớ cho bé ăn, giữ ấm cho bé, và để bé một mình. 

Tuy nhiên, cũng đã có rất nhiều chuyên gia phản đối phương pháp nuôi dạy con cứng nhắc trên và khuyên cha mẹ nên mềm mỏng, dịu dàng hơn với trẻ. Đó cũng là lý do chúng ta vẫn được thấy nhiều em bé được đung đưa vỗ về như ngày nay.

Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu 3 nhà nghiên cứu nổi tiếng và cũng là 3 tác giả của những cuốn sách bán chạy nhất trong lịch sử có liên quan tới chủ đề nuôi dưỡng trẻ, đặc biệt là các quan điểm xoay quanh vấn đề NGỦ.

Benjamin Spock: phản đối nuôi dạy con theo lịch trình, không đi theo triết lý “one-size-fits”

Vào năm 1946, Tiến sĩ Benjamin Spock đã nêu lên quan điểm gây xôn xao của mình khi khuyên các bậc cha mẹ nên lắng nghe bản năng của họ – sau đó nhận biết xem những bản năng đó có ý nghĩa gì. 

So với tất cả những người đi trước, Benjamin rất thoải mái khi nêu lên quan điểm cha mẹ hãy xem những em bé của mình như một cá thể trưởng thành. Chỉ nhờ quan điểm này mà The common sense Book of Baby and Child Care đã bán được hơn 50 triệu bản trên toàn thế giới (tính tới năm 1998), dịch ra 42 ngôn ngữ và trở thành cuốn sách bán chạy thứ 2 chỉ sau Kinh thánh, theo New York Times. Cuốn sách gửi tới một thông điệp cho các bà mẹ là “Bạn biết nhiều hơn bạn nghĩ” và Spork là người ủng hộ ý tưởng về việc nuôi dạy con cái mà tại thời điểm đó được coi là không chính thống.

Năm 1928, John B.Watson, một trong những người sáng lập về tâm lý học hành vi đã lập luận rằng trẻ em cần được đối xử như người lớn. Theo đó, những em bé cần học cách ngủ theo lịch trình thường xuyên và việc bế chúng lên, hay bế chúng bất cứ khi nào chúng khóc sẽ chỉ dạy cách chúng khóc nhiều hơn và không ngủ suốt đêm (một khái niệm vay mượn từ chủ nghĩa hành vi). Trong cuốn sách năm 1930 của mình, ông viết: “Không bao giờ, đừng bao giờ ôm và hôn trẻ, không bao giờ để chúng ngồi trong lòng bạn. Nếu phải làm gì, hãy chỉ hôn lên trán con khi nói chúc con ngủ ngon và bắt tay con vào buổi sáng”.

Họ được hướng dẫn cho con ăn theo lịch trình nghiêm ngặt, không nên ôm ấp, hôn hít vì điều này có thể sẽ không giúp con trở thành những cá thể mạnh mẽ và độc lập trong một thế giới khắc nghiệt.

Ngược lại, Spock ủng hộ một cách tiếp cận hoàn toàn khác, khuyến khích các bậc cha mẹ xem con cái họ như những cá nhân khác biệt và không áp dụng triết lý “one-size-fits” (một công thức phù hợp cho tất cả) lên chúng. Ông tin rằng trẻ đến với thế giới với những nhu cầu, sở thích và khả năng riêng biệt, và cốt lõi của việc nuôi dạy con tốt là chú ý đến những nhu cầu của trẻ ở mỗi giai đoạn phát triển. Cha mẹ cần tin tưởng vào bản thân, bởi rút cục thì những đứa trẻ đã được sinh ra và nuôi dạy từ cách đây hàng ngàn năm. Ông nhấn mạnh việc nuôi dạy con cái như một hành trình khám phá và những sai lầm chính là cơ hội học tập, tiến bộ.

Benjamin McLane Spock là một bác sĩ nhi khoa người Mỹ, tác giả cuốn sách Baby and Child Care bán chạy nhất trong lịch sử. Spock là bác sĩ nhi khoa đầu tiên nghiên cứu phân tâm học để cố gắng hiểu nhu cầu của trẻ em sự đáp ứng của gia đình. Những ý tưởng của ông về chăm sóc trẻ đã ảnh hưởng nhiều tới các thế hệ cha mẹ và giúp họ tình cảm hơn với con cái mình, cũng như tôn trọng sự độc lập và riêng tư của chúng. Tuy nhiên, một số lý thuyết của ông cũng bị đồng nghiệp chỉ trích vì phụ thuộc nhiều vào các bằng chứng mang tính giai thoại hơn là nghiên cứu học thuật chuyên sâu. Spock là một nhà hoạt động trong phong trào New Left và chống chiến tranh Việt Nam những năm 1960-1970. Vào thời điểm đó, các cuốn sách của ông đã bị chỉ trích vì tuyên truyền cho sự cho phép và tôn trọng của việc tự đưa ra quyết định ở trẻ – được cho là – đã khiến cho những người trẻ tuổi cũng đi theo phong trào này. Ông đã phủ nhận điều đó, phiên bản của Baby and Child Care năm 1968 đã chỉ bán được 1/2 so với phiên bản trước.

Richard Ferber: hãy để trẻ khóc và không cho trẻ ăn đêm

Cuốn Solve Your Child’s Sleep Problems của Dr. Richard Ferber, được xuất bản lần đầu vào năm 1985 và sửa đổi lần cuối vào năm 2006, vẫn là một trong những cuốn sách bán chạy nhất trong danh mục trẻ sơ sinh và trẻ tập đi của Amazon.

Trong cuốn sách này, Richard Ferber đã đưa ra một loạt các tình huống mà ông đã nghiên cứu trực tiếp trong phòng thí nghiệm. Ông chứng minh, những ông bố bà mẹ không để cho con mình khóc đã vô tình khiến trẻ không thể tự học cách ngủ tự nhiên. Hay hành động khi cha mẹ đung đưa nôi để ru con ngủ khi bé bị rơi núm vú giả khỏi miệng cũng đều không đem đến hiệu quả. Theo Ferber, cha mẹ cần để trẻ khóc một cách tự nhiên để tránh tình trạng trẻ đột ngột thức giấc và khóc về đêm, dù việc này có mất nhiều thời gian. Không chỉ có vậy, ông cũng chỉ ra rằng cho trẻ ăn ban đêm thay vì có lợi thì lại khiến trẻ dễ tỉnh giấc, dễ cáu kỉnh và có thể bị chậm phát triển. Ông khuyên cha mẹ nên cố lờ đi cơn đói của trẻ trong đêm thay vì cố cho trẻ ăn và chứng kiến những hậu quả khôn lường có thể xảy ra.

Richard Ferber là bác sĩ và cũng là Giám đốc Trung tâm về Rối loạn giấc ngủ tại Bệnh viện Nhi đồng Boston. Ông đã nghiên cứu về giấc ngủ và rối loạn giấc ngủ ở trẻ trong hơn 30 năm. Ông nổi tiếng bởi phương pháp gọi là Ferberization (Ferber Method), dạy trẻ học cách tự ngủ, cách tự làm dịu bằng cách cho phép trẻ khóc trong một khoảng thời gian nhất định trước khi nhận được sự thoải mái và hỗ trợ từ cha mẹ.

Cũng bắt đầu với cách tiếp cận “Cry It Out” (cách tiếp cận được đưa ra đầu tiên bởi Tiến sĩ Emmett Holt năm 1894), nhưng Ferber không chủ trương chỉ đơn giản là để một đứa trẻ khóc. Ông phác thảo một loạt cách thực hành để dạy trẻ sơ sinh ngủ, đó là:

  • Thực hiện các bước để chuẩn bị cho bé ngủ (các thói quen ban đêm, các hoạt động ban ngày…)
  • Đến giờ ngủ, để trẻ nằm trên giường và rời khỏi phòng. Quay trở lại với khoảng thời gian tăng dần để an ủi em bé (mà không bế bé lên). Ví dụ, đêm đầu tiên, khi bé khóc thì sẽ chờ 3 phút mới quay lại, sau đó là 5 phút, sau đó là 10 phút… cứ thế cho tới khi bé ngủ say. Các đêm tiếp theo, quay lại với bé trong khoảng thời gian dài hơn đêm trước. Kỹ thuật này áp dụng đối với bé sơ sinh từ 4 tháng tuổi trở lên.
  • Trước 6 tháng tuổi, em bé có thể vẫn cần ăn vào ban đêm.

Trong lần tái bản năm 2006, Ferber đã có một số sửa đổi quan trọng trong cuốn sách của mình, cụ thể là ông cởi mở hơn với việc để trẻ ngủ chung và cho rằng cách tiếp cận sẽ có hiệu quả khác nhau với mỗi gia đình, trẻ em hoặc trong các hoàn cảnh khác nhau.

Lần đầu tiên mình đọc cuốn sách của Ferber là khi con trai lớn được 4 tháng tuổi (khi đó mình chưa đi học về tâm lý học trẻ nhỏ và gentle parenting) và con bắt đầu tự ngủ trên giường nhỏ kê liền giường bố mẹ vào ban đêm. Việc để con khóc mà không quan tâm con là quá khó với mình. Và ngay cả khi Ferber đúng thì mình cũng vẫn sẽ không từ bỏ thói quen cho con ăn về đêm.

Và thực tế là cũng có những cuốn sách khác, phản biện quan điểm về không cho ăn đêm của Ferber, để cho bạn thấy dù bạn có lựa chọn cho bé ăn đêm (giống mình) thì nó cũng không có gì là sai, và con sẽ chẳng gặp phải vấn đề gì khi mình áp dụng những phương pháp đó.

William Sears: trẻ sẽ sẵn sàng ngủ một mình khi chúng có thể và tầm quan trọng của “nuôi dạy con vào ban đêm”

Nếu Ferber là đại diện cho cách nuôi con “cứng nhắc” thì bác sĩ/tiến sĩ William Sears lại ở phe đối lập. Sears cho rằng cha mẹ nên dỗ dành và an ủi khi con khóc. Điều này sẽ khiến trẻ tin tưởng thế giới và có cảm giác an toàn, sẵn sàng ngủ một mình khi cần. Cách tiếp cận với giấc ngủ của Sears, cái mà ông gọi là “nuôi dạy con vào ban đêm” ủng hộ việc tạo một môi trường an toàn cho giấc ngủ của trẻ.

Bác sĩ/Tiến sĩ Sears (hay còn được goi là Dr.Bill như các bệnh nhân nhỏ hay gọi ông) đã có 50 năm làm việc với các gia đình trên khắp thế giới. Ông được đào tạo về y khoa tại Bệnh viện Nhi đồng Harvard ở Boston và Bệnh viện Nhi ở Toronto (nơi ông làm Phó giám đốc Khoa chăm sóc đặc biệt cho trẻ sơ sinh) trước khi ông trở thành Trưởng khoa Nhi tại Bệnh viện Tây Toronto (trực thuộc ĐH Toronto). Ông cũng là giáo sư nhi khoa tại ĐH Toronto và ĐH California, là cha của 8 đứa trẻ và là tác giả của hơn 40 cuốn sách bán chạy nhất về dinh dưỡng, nuôi dạy con cái và sức khỏe. Ông xuất hiện trên khoảng hơn 100 chương trình truyền hình nổi tiếng tại Bắc Mỹ và khắp thế giới. Ông được yêu mến và quan tâm vì đưa ra được các lời khuyên thực hành khoa học đơn giản, vui vẻ, tích cực cho sức khỏe của trẻ nhỏ và gia đình.

Mình từng có cơ hội học 2 học phần liên quan tới giấc ngủ có chia sẻ của bác sĩ Sears, trong đó nhấn mạnh việc tạo ra một môi trường ngủ cho phép giấc ngủ xảy đến với trẻ thay vì dạy trẻ phải tự đi ngủ. Phương pháp này cũng nhấn mạnh rằng một đứa trẻ không thể bị ép ngủ nhưng cần tác động để điều đó xảy ra một cách tự nhiên. Cách trẻ đi vào giấc ngủ cũng khác với người lớn: trẻ vào giấc ngủ nhẹ (khoảng 15-20 phút) trước khi chìm vào giấc ngủ sâu, thay vì người lớn có thể đi thẳng vào giấc ngủ sâu. Nếu một đứa trẻ đang ngủ nhẹ đã được đưa vào giường, con có thể dễ dàng thức dậy vì trẻ sẽ không thể đặt được xuống giường cho tới khi đạt được trạng thái ngủ sâu.

Phương pháp của Sears có thể tóm gọn như thế này:

  • Bế con và âu yếm con thường xuyên trong ngày, khiến cho ngày trôi qua bình yên nhất có thể. Trẻ căng thẳng sẽ không có giấc ngủ ngon lành.
  • Duy trì thói quen ngủ ngày và ngủ đêm phù hợp, theo nhu cầu của từng trẻ.
  • Cha mẹ được khuyến khích ngủ cả ngày lẫn đêm trong cùng phòng hoặc giường với trẻ.
  • Hãy tạo ra các thói quen để trẻ bình tĩnh, thư thái trước khi ngủ: tắm, cho bú…) thay vì để trẻ vận động quá mức.
  • Giữ trẻ ở gần và ấm áp cho đến khi con ngủ bằng cách ôm, cho trẻ ăn, ru một chút cho tới khi trẻ ngủ. Hãy chắc chắn con được ăn no trước khi ngủ để không phải thức dậy quá nhiều lần vì đói giữa đêm.
  • Đặt trẻ lên giường khi đã vào giấc ngủ sâu và chân tay mềm ra (thường là khoảng 20 phút sau khi qua giấc ngủ nhẹ). Nếu trẻ vẫn trong giai đoạn ngủ nhẹ, trẻ sẽ tỉnh dậy.
  • Khi trẻ đã ở trên giường, hãy vỗ nhẹ vào trẻ để đảm bảo trẻ không tỉnh dậy.
  • Nếu trẻ thức dậy vào ban đêm, hãy dỗ trẻ bằng cách ru trẻ nhẹ nhàng hoặc cho trẻ ăn cho tới khi trẻ tiếp tục rơi vào giai đoạn ngủ sâu và tiếp tục ngủ trên giường.

Lưu ý:

  • Cho trẻ ngủ trong bất kỳ môi trường nào mà trẻ cảm thấy thoải mái: trên giường, trong cũi, trong xe đẩy…Vị trí mà trẻ ngủ thoải mái nhất sẽ thay đổi khi trẻ phát triển, vì thế nên hãy sắp xếp cho phù hợp.
  • Cố gắng duy trì các thói quen ngủ ngày đều đặn, cha mẹ cố gắng sử dụng thời gian đó để nghỉ ngơi cùng con.
  • Cha mẹ phải nhất quán và duy trì các thói quen, cách thức một cách đều đặn, giống nhau để không gây nhầm lẫn, bối rối ở trẻ.

Thông tin về phương pháp của bác sĩ Sears, các bạn có thể đọc thêm tại đây.

Tóm lại, qua 2 quan điểm trái chiều giữa các chuyên gia suốt 100 năm qua, mình nhận ra, dường như việc nuôi dạy con trẻ chỉ có 2 sự lựa chọn: 1 là nuôi con theo phương pháp tự nhiên, gần gũi. Và 2 là theo tinh thần thép, luyện ngủ cho trẻ từ sớm.

Mình đã học và ủng hộ theo quan điểm của bác sĩ Sears, của tiến sĩ Aletha Solter và một số nhà nghiên cứu, tiến sĩ cũng ủng hộ trường phái “attachment parenting” (đề cao sự gắn bó, mềm mỏng, ôn hòa, không cứng nhắc). Tuy nhiên, mình chưa bao giờ và tất cả những người thầy này của mình cũng không bao giờ khẳng định phương pháp của họ là tuyệt đối hay tốt nhất.

Là người làm nghiên cứu, họ sẽ thừa hiểu rằng luôn luôn có sai số, nhất là khi mỗi đứa trẻ được sinh ra theo cách khác nhau, và ở trong những môi trường khác nhau. Và bởi vậy, tranh cãi sẽ vẫn tiếp tục nổ ra.

Mình không đọc nhiều sách về luyện ngủ hay liên quan tới giấc ngủ của trẻ sơ sinh được viết bằng tiếng Việt, nhưng trong quá trình tư vấn và tiếp xúc với phụ huynh Việt trong gần 1,5 năm qua – mình biết rằng chủ đề này vẫn luôn nhạy cảm và có những quan điểm trái chiều nhau.

Thực ra, có một thực tế là dù các phụ huynh chọn theo cách nào, có lẽ con của họ vẫn sẽ ổn, vẫn lớn lên khỏe mạnh hàng ngày. Sách sẽ vẫn được bán, phụ huynh vẫn cần đọc và thử nghiệm, nhưng nếu không áp dụng được thì vẫn có thể từ bỏ bởi vì sớm muộn ai cũng nhận ra một sự thật là: Kiến thức trong sách dù có hay, không phải cái gì cũng phù hợp với con hay hoàn cảnh sống của mình.

Và cuối cùng, việc lựa chọn là ở mỗi người. Không thể lấy tiêu chuẩn của mình áp đặt cho tiêu chuẩn của người khác, thậm chí phán xét họ.

Minh họa: Matteo Berton

Refs:

  1. Pace, Eric (March 17, 1998). “Benjamin Spock, World’s Pediatrician, Dies at 94”The New York Times.
  2. “Dr. Spock’s baby book will endure”CNN. March 16, 1998. Retrieved October 24, 2019.
  3. Jane E. Brody, Final Advice From Dr. Spock: Eat Only All Your VegetablesThe New York Times, June 20, 1998. p. A1.
  4.  Donadio, Rachel (2006-08-27). “Inside the List”The New York Times. Retrieved 2007-07-15.
  5. Seabrook, John (November 8, 1999). “Sleeping with the baby”The New Yorker. Archived from the original on 2015-10-19, The New Yorker archive – includes interview with Dr. Ferber. “There’s plenty of examples of co-sleeping where it works out just fine. My feeling now is that children can sleep with or without their parents. What’s really important is that the parents work out what they want to do.”
  6. Nighttime Parenting:  How to Get Your Child and Child to Sleep” by Dr. William Sears
This entry was posted in: Parenting

by

Linh Phan hiện đang sống và làm việc tại Nauy cùng chồng và 2 con trai. Linh có gần 15 năm học và làm việc trong lĩnh vực Truyền thông Tiếp thị. Sau khi sinh con trai đầu lòng, Linh quyết định theo đuổi khóa học Tâm lý học trẻ em trong 2 năm và hoàn thành chứng chỉ Parent Coach cuối năm 2019. Bên cạnh hoạt động chuyên môn liên quan tới Tư vấn Phụ huynh, Linh vẫn tiếp tục viết lách và chia sẻ các kinh nghiệm liên quan tới tâm lý học trẻ em, làm cha mẹ, viết lách và truyền thông tiếp thị.

Leave a Reply