Parenting

Muốn giao tiếp hiệu quả với con, đừng quát mắng!

Trước khi bước vào cuộc chiến làm cha mẹ lắm thăng trầm, có lẽ nhiều người từng chứng kiến những ông bố bà mẹ hay gắt gỏng, nổi nóng và nghĩ bụng “Mình sẽ không bao giờ quát con như thế.”

Và rồi khi có gia đình riêng, hiện thực ập đến. Bạn sẽ phản ứng thế nào nếu cô bé 2 tuổi thích vẽ nguệch ngoạc liên tục “trưng bày” tác phẩm của mình ở mọi bức tường mới sơn và luôn đáp trả bằng một câu quen thuộc “Không, không không”?  

Bố mẹ biết rằng trong mớ bòng bong, việc giữ bình tĩnh (hay không la hét) là một nguyên tắc vàng. Nhưng vì không phải là đất đá, thật gian nan khi phải giữ một tông giọng trước mọi vấn đề với trẻ từ đầu đến cuối ngày. sĩ Steven G. Dickstein, bác sĩ tâm thần cho trẻ nhỏ và trẻ vị thành niên cho rằng: “Khi bố mẹ la nạt, họ mất kiểm soát. Họ bị choáng ngợp bởi cơn tức giận hay bực bội.”

Vậy tại sao cứng rắn, nhưng không lên giọng lại quan trọng?

Quát mắng có vấn đề gì?

Làm lu mờ thông điệp: 

Khi hét, ta không thể truyền đạt đúng thông điệp bởi lúc đó cảm xúc quá tải đã làm lu mờ thông điệp. Chúng cũng khiến cho tình huống leo thang, đứa trẻ càng dễ lên cơ thịnh nộ, thể hiện qua cách nói chuyện hay hành động. 

“Đã nghe nhiều rồi”:

Tiến sĩ Dickstein nói rằng “Nếu bố mẹ lúc nào cũng la nạt, trẻ có thể không nghe hoặc lảng tránh bởi chẳng có gì mới cả.” Đôi khi một lời thầm thì “Mẹ rất thất vọng với hành động của con” còn dễ khiến đứa trẻ giật mình hơn là quát vào mặt chúng.

Trẻ thiếu tự tôn: 

Chúng ta đã biết rằng cách dạy con khắc nghiệt và hay quát mắng thường dẫn đến những đứa trẻ thiếu tự tôn, và điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập ở trường. Những đứa trẻ là đối tượng của lời nói giận dữ có nguy cơ hành xử hung hăng hoặc gây rối. Tiến sĩ Dickstein cảnh báo rằng khi bố hoặc mẹ quát mắng, trẻ có thể cảm thấy bố mẹ không yêu mình hay thậm chí là không thích mình nên chỉ muốn chê bai thôi. 

Bỏ lỡ những điểm tích cực:

Khi la hét trở thành một chế độ giao tiếp phổ biến, cả bố mẹ lẫn con cái đều bỏ lỡ cơ hội để hình thành mối dây tình cảm yêu thương, tích cực. Và đối với những đứa trẻ có xu hướng lo âu và trầm cảm, sự tiếp nhận những tương tác tiêu cực này có thể là điểm bùng phát bệnh. 

Bố mẹ cũng cảm thấy tệ không kém:

Sau khi nổi trận lôi đình, có thể bố mẹ cũng cảm thấy tội lỗi, thất vọng và chán nản. Người lớn bộc lộ sự tức giận theo cách tiêu cực có thể tăng nguy cơ bị căng thẳng mãn tính, góp phần gây ra những vấn đề về sức khỏe. 

Tại sao bình tĩnh lại tốt hơn?

Giải quyết những hành vi không đúng mực với tâm thế bình tĩnh bình tĩnh giúp bạn tập trung vào việc dạy cho con vấn đề trong hành vi của con, và những hậu quả theo sau hành vi ấy.

Làm gương hành động rất quan trọng:

Khi bố mẹ luyện tập cách tự điều tiết cảm xúc một cách lành mạnh, trẻ cũng sẽ học theo được điều đó. Hãy thử nói nhỏ tiếng lại, các con chắc chắn sẽ phản hồi theo cách khác.

Các con cảm thấy an toàn hơn: 

Nhà tâm lý học lâm sàng Melanie Fernandez cho rằng phong cách nuôi dạy con tốt nhất là “cứng rắn nhưng nhẹ nhàng”. Dù trẻ con có tỏ ra muốn kiểm soát bao nhiêu thì điều khiến chúng cảm thấy an toàn chính là những tấm gương bình tĩnh, kiên định và công bằng. Nếu biết cách luyện tập một vài chiến thuật cụ thể để giúp mình cảm thấy bình tĩnh hơn, bố mẹ cũng sẽ giúp con mình học cách điều tiết cảm xúc tốt hơn.

Bí quyết cho cha mẹ

Xác định tương tác có vấn đề:

Ghi nhớ những vấn đề lặp đi lặp lại thường khiến bạn và các con “bùng nổ”. Nếu việc bước ra khỏi cửa nhà để đến trường vào mỗi sáng là vấn đề “mãn tính”, cách giải quyết có thể là là quần áo và tắm rửa vào đêm trước, hoặc cả nhà dậy sớm hơn một chút. Hãy cố gắng chia ra từng bước nhỏ để bạn có thể bình tĩnh giải quyết.  

Tạo ra sự nhất quán:

Đối với trẻ nhỏ, việc tạo lập một thói quen cố định với những hướng dẫn đơn giản, từng bước và kết hợp hình ảnh trực quan hay những tờ giấy tán thưởng có thể rất hữu ích.

Xem xét yếu tố kích thích: 

Nếu ý thức được hoàn cảnh của hành động, chúng ta có thể phản hồi bình tĩnh hơn. Nếu nhận ra trẻ thường cáu kỉnh khi bỏ lỡ bữa ăn nhẹ hay quá mệt mỏi, bạn có thể dễ dàng tự làm dịu cảm xúc của chính mình. 

Thấu hiểu = kiên nhẫn: 

Biết và hiểu khả năng của con trẻ cũng là một việc quan trọng với cha mẹ, bởi nó có thể giúp họ kiên nhẫn hơn. Bạn có thể trở nên dịu dàng khi biết chấp nhận trẻ con như chúng vốn là, yêu thương chúng như chúng vốn là. Nhận biết được một nửa vấn đề thôi đã là cách bạn nên phản ứng rồi. 

Quản lý thời gian: 

Cố gắng làm quá nhiều sẽ gây ra căng thẳng. Thời gian thanh toán hóa đơn không nên là thời gian trẻ ngồi trên bàn vẽ vời, chơi nhạc. Bố mẹ thường cố gắng càng đa nhiệm càng tốt, nhưng điều đó mới dẫn đến những hành xử không đúng mực ở trẻ. Đơn giản là hãy hoàn toàn hiện diện khi có cơ hội bên con.

Đếm đến 10: 

Đây là một lời khuyên chủ chốt của hầu hết các phụ huynh: Hãy giải lao và hít thở: Việc nhận diện lúc nào bạn sắp mất kiểm soát là thiết yếu, để bạn có thể “thoát thân” khỏi tình huống ấy. Thậm chí khi sắp mất bình tĩnh, bạn có thể nói với con là mình cần thời gian yên lặng, đó chính là làm gương cách tự điều tiết cảm xúc cho con.

Ngắt kết nối: 

Chủ động phớt lờ những hành vi có vấn đề là một chiến thuật khác để ngăn bố mẹ không quát mắng con. Nếu ngắt kết nối với tình huống đó cho đến khi gom lại được sự bình tĩnh, bạn sẽ không còn đổ dầu vào lửa nữa. (Điều này không thể áp dụng vào những lúc con hung hăng và phá hoại). Thay vào đó, nếu phản hồi tích cực với những hành vi như mong muốn, bố mẹ có thể củng cố thứ họ muốn con phát huy. Bên cạnh đó, nếu cho phép trẻ tự mình điều khiển “động cơ” chậm lại mà không hề có sự hướng dẫn của cha mẹ, chúng sẽ học được cách xoay sở với cảm xúc thất vọng. 

Học cách buông bỏ 

Ngoài việc phớt lờ thì bố mẹ cũng cần biết thả lỏng. Nếu con làm rơi bim bim xuống sàn, thay vì nổi nóng, bố mẹ có thể nói “Nhà bẩn rồi, mình cùng dọn dẹp nhé”. Hãy làm thứ bạn có thể để thả lỏng hơn với chính mình.

Tìm kiếm trợ giúp: 

Bố mẹ cũng cần có một mạng lưới bạn bè và họ hàng đáng tin cậy để có thể nhờ vả vào những ngày cực kỳ tệ hại, bạn không thể nào giữ bình tĩnh nổi. Blog, cộng đồng trực tuyến, nhóm bố mẹ ở địa phương hay bác sĩ đều có thể giúp đỡ bạn. Hãy nhớ bạn không bao giờ một mình.

Chấp nhận cảm xúc:

Tùy vào lứa tuổi hay mức độ phát triển của trẻ, sau khi mọi thứ đã dịu lại, bố mẹ có thể làm mẫu trong cách nói chuyện về cảm xúc. Tiến sĩ Dicksein nói rằng “Bạn có thể nói với con là bạn không cảm thấy được tôn trọng hay bị ngó lơ.” hay “Bố xin lỗi vì đã nổi nóng, thật thô lỗ khi quát mắng con như thế. Nhưng con có biết tại sao bố lại bực mình thế không?” sau đó trò chuyện với con về tình huống vừa xảy ra. Hoặc “Mặc dù mẹ nổi nóng nhưng mẹ vẫn yêu con.” Dù điều gì xảy ra cũng đừng để sự bộc phát của mình làm vơi đi niềm tin và cảm giác an toàn con dành cho bố mẹ.

Khóa học trực tuyến dành cho bố mẹ

Học thêm kỹ thuật để giao tiếp hiệu quả và không quát mắng con tại khóa học Làm cha mẹ tích cực 101 của Linh.

Advertisements