Freelancing, Writing/Marketing

Vài dự đoán về thị trường lao động tự do (freelance) sau đại dịch

Công ty bạn tôi thông báo đóng cửa cuối tháng trước. Một số khác nghỉ việc. Nhiều người làm trong ngành Truyền thông tiếp thị. Vì đại dịch, nhiều khách hàng ra đi và nhiều công ty lựa chọn bộ phận tiếp thị để sa thải.

Kỳ cục là thời gian này tôi lại làm việc năng suất hơn nhiều so với trước khi có dịch. Thậm chí năng suất tăng 200%. Tôi viết lách và là một tư vấn phụ huynh chuyên nghiệp. Tôi là một người làm tự do đã hơn 2 năm nay. Có lẽ vì vậy, mà tôi đã quen với việc làm từ xa, làm ở nhà. Và nhìn vào những thay đổi của nền kinh tế chỉ trong vài tháng qua, tôi nghĩ thị trường dành cho freelancer sẽ còn có nhiều thay đổi thú vị sau Covid-19.

Dù sao thì cũng mong các công việc mà trước đây người ta vẫn mặc định là tốt (có hợp đồng dài hạn, có lương thưởng tốt) không biến mất như giấy vệ sinh biến mất trong các kệ hàng ở siêu thị Úc.

Còn nhớ suy thoái kinh tế năm 2008, nhiều doanh nghiệp đã phá sản sau nhiều nỗ lực cắt giảm chi phí. Ở thời điểm đó, nhiều người đã chọn làm công việc tự do hoặc làm gì đó từ xa, thay vì phụ thuộc hay phải tới một doanh nghiệp nào đó để làm việc. Nhưng đại dịch Covid-19 thì được dự đoán sẽ lâu hơn khủng hoảng năm 2008 và hiện tại tốc độ mất việc của nhiều người nhanh tới chóng mặt, dù việc sa thải hay cắt giảm lương/nhân sự trong nhiều ngành nghề mới chỉ bắt đầu.

Tôi tự hỏi không biết việc nhiều người bị mất việc làm có trở thành tiềm năng cho thị trường tự do không? Họ làm việc tại nhà trong thời gian giãn cách xã hội, sau đó phát hiện ra

cũng hoàn toàn ổn khi làm việc tư xa? Nhất là với những công việc liên quan tới viết, dịch thuật, sáng tạo?

Vì nhiều công ty phải cắt giảm, nhiều người bắt đầu tìm kiếm cơ hội làm việc trên internet hơn. Có lẽ sẽ có một ngân sách quảng cáo đáng kể dành cho thị trường tự do cũng như các nền tảng dành cho công việc tự do (ví dụ như các trang web tuyển dụng chẳng hạn) trong thời gian tới. Dù sao thì cũng mong các công việc mà trước đây người ta vẫn mặc định là tốt (có hợp đồng dài hạn, có lương thưởng tốt) không biến mất như giấy vệ sinh biến mất trong các kệ hàng ở siêu thị Úc.

Tất nhiên là không phải tất cả đều chuyển sang làm tự do, nhưng rõ ràng với gần 15 năm làm việc trong ngành tiếp thị, tôi hoàn toàn tin tính chất công việc của ngành này có thể đáp ứng được khi làm tại nhà.

Tuy thế, thù lao cho các công việc tự do có thể giảm.

Mọi người có thể có tâm lý không cần tìm việc lương cao như trước khi có đại dịch, đủ ăn là được. Tâm lý này nghe có vẻ sẽ ảnh hưởng hơi tiêu cực tới thị trường. Nhưng điều này có thể sẽ đúng trong một khoảng thời gian.

Khi mà tất cả trứng cùng trong một giỏ, cơ hội được chọn lựa cũng sẽ ít đi. Ai cũng trở thành dịch giả, cây viết, thiết kế, sáng tạo nội dung… thì rõ ràng sự cạnh tranh sẽ tăng lên và thù lao sẽ giảm bớt đi. Tuy nhiên, đó cũng là một sự điều chỉnh phù hợp với tình hình khủng hoảng kinh tế, không thể tránh khỏi. Cơ bản là khách hàng họ cũng có ít ngân sách hơn khi phải cố gắng tồn tại và các freelancers thì sẽ chấp nhận mức giá thấp hơn, ít nhất là trong một thời gian.

Tất nhiên, xin lưu ý là không phải tất cả các khách hàng sẽ có ngân sách ít đi. Xin nhớ là một số ngành công nghiệp vẫn còn tăng trưởng bình thường thậm chí tăng vọt. Bạn có biết những ngành này là gì không? Tôi sẽ chia sẻ trong bài viết sau nhé.

Việc chấp nhận mức giá thấp hơn để hỗ trợ ai đó không khiến chúng ta cảm thấy bất công đâu. Nhưng nó có thể dẫn tới một trong những rủi ro sau đây.

Trong nguy có cơ thì đúng, trong hỗn loạn có cơ hội nhưng cũng có cả sự lừa đảo, lợi dụng.

Thời điểm khó khăn này là lúc có nhiều kẻ lừa đảo hoặc khách hàng xấu tung hoành – họ biết mọi người đang tuyệt vọng và họ tranh thủ làm mọi thứ để trục lợi.

Hãy chú ý và đánh giá khách hàng trước khi hợp tác, đừng vơ vào cho có. Cũng đừng vội mừng khi nhận được đề nghị hấp dẫn. Đừng để sự hoảng loạn khiến bạn thiếu tỉnh táo.

Hãy sử dụng google hoặc các mối quan hệ để kiểm tra thông tin trước khi đồng ý. Đọc mọi thứ ít nhất 2 lần và đừng để ai hối thúc bạn phải chấp nhận đồng ý. Dù khó khăn, cũng hãy biết giá trị của mình và tin tưởng vào bản thân.

Có lẽ, thời gian tới đây, sáng tạo nội dung và tiếp thị sẽ có nhiều thay đổi.

Có 2 trường phái: một nhóm tin tình trạng này sẽ kéo dài trong 1-2 tháng sau đó trở lại bình thường và một nhóm tin sự “bình thường” mà chúng ta từng có sẽ không thể bình thường trở lại được nữa.

Tôi thuộc nhóm thứ hai. Nhiều chuyên gia cho rằng cho tới khi có vaccine thì loài người sẽ phải thích nghi với một lối sống mới. Vaccine thì cần ít nhất 12 tháng để có thể thử nghiệm xong và đưa vào ngăn ngừa đại trà.

Trong cách ly xã hội, nhiều người tin rằng loại virus này đã khiến chúng ta gần lại với nhau hơn: ở nhà nhiều hơn, thói quen hàng ngày thay đổi, tự chuẩn bị những bữa ăn, ít tụ tập đi, trân trọng những cuộc gặp gỡ và chỉ dành thời gian cho người thân thiết.

Cùng với những thay đổi đáng kể trong cách sống, làm việc và sử dụng internet thì tiếp thị cũng sẽ phải thích nghi. Thị trường tự do đã thích nghi với những điều này trước đó. Và nếu gõ từ khóa “covid-19” hay “corona virus” thì bạn sẽ thấy có rất nhiều công việc viết lách tự do liên quan tới hai từ khóa này. Chúng ta đọc và viết nhiều về cảm giác, về những thời gian đã qua, về việc muốn trở lại những thói quen và về cách phục hồi sau những ngày tháng bị cô lập.

Tất nhiên các nền tảng xã hội cũ sẽ không biến mất. Nhưng những thứ thực sự hữu ích và tiện dụng như mua sắm trực tuyến, các công thức nấu ăn dễ dàng, công cụ thông minh sẽ giúp cuộc sống dễ dàng hơn. Những nền tảng mới có thể sẽ xuất hiện, hữu ích và phù hợp hơn sau khủng hoảng và các nhà quản lý truyền thông xã hội sẽ cần bổ sung kỹ năng mới vào danh sách kỹ năng của họ.

Cuối cùng thì, khoảng cách sẽ đưa chúng ta đến gần với nhau hơn

Khi công ty bị dừng hoạt động, bạn tôi đã đăng lên trên facebook và nhận được sự quan tâm của rất nhiều người. Rất nhiều người đã đề nghị được giúp đỡ, theo nhiều cách khác nhau. Điều đó cũng khiến tôi cảm động thay.

Tôi tin rằng những thay đổi khiến cho cuộc sống của chúng ta khó khăn hơn trong thời điểm này – thực ra cũng không phải là điều quá tệ. Với nhiều người, họ mất việc và đó là lúc họ cần có một sự thay đổi lớn hoặc can đảm để làm gì đó. Vì thế, sự thay đổi được đánh giá cao.

Với những cây viết tự do, có lẽ đại dịch sẽ giúp thay đổi cách chúng ta cảm nhận về công việc và các dự án của mình. Có lẽ, ý tưởng là tất cả những gì chúng ta đang có bây giờ. Hãy ghi chép nó lại và chờ đợi thời cơ để hành động.

Cho dù có khó khăn tới đâu, thì thế giới này cũng sẽ luôn trao cho chúng ta cơ hội để làm điều gì đó mới. Nếu có thể thích nghi nhanh chóng, thì chúng ta có thể nhìn thấy tiềm năng ngay cả trong những thời điểm khó khăn nhất và tận dụng tối đa nó.

Đại dịch rồi cũng phải kết thúc. Chúng ta sẽ ra ngoài. Nhưng ở thời điểm này, chúng ta đang ở nhà và hãy suy nghĩ một cách tích cực về những gì chúng ta sẽ làm. Và nếu như bạn không biết đó là gì, thì hãy dành thời gian nhiều hơn để tìm thấy nó.

Advertisements