Happy Parenting
Leave a Comment

Vì sao con tôi thức dậy vào ban đêm?

Đây là câu hỏi phổ biến nhất mà mình thường được hỏi.

Chúng ta ai cũng biết là các em bé sẽ thức dậy vào ban đêm, nhưng không phải là không có lý do. Những lý do phổ biến sau đây giúp bạn hiểu hơn về sự phát triển lành mạnh và bình thường của trẻ sơ sinh, đặc biệt là liên quan tới giấc ngủ. Nếu có gì đó bất thường, hãy kịp thời can thiệp hoặc cho con đi kiểm tra/nhờ tư vấn. 

Những lý do phổ biến đó là:

BẢN NĂNG SINH TỒN 

Em bé dậy và tìm mẹ, đó là bản năng tự nhiên. 

Một nghiên cứu được thực hiện bởi giáo sư Sadler năm 1994 về Mang thai và thời thơ ấu (ALSPAC) đã khảo sát 640 bố mẹ và thấy rằng:

  • chỉ 16% em bé ngủ thẳng giấc lúc 6 tháng tuổi – 84% không ngủ thẳng giấc dù đã 6 tháng 
  • 17% thức dậy nhiều hơn 1 lần mỗi đêm, từ 2-8 lần
  • 5% thức dậy 1 lần hang đêm
  • 9% thức dậy liên tục hầu hết các đêm
  • 50% thỉnh thoảng dậy giữa đêm 
  • 16% trẻ 6 tháng tuổi không có thói quen ngủ đều đặn 

Không ai trong chúng ta kể cả người lớn thực sự ngủ thẳng giấc qua đêm cả. Khi chúng ta chuyển từ một giai đoạn/chu kỳ ngủ này sang giai đoạn/chu kỳ ngủ tiếp theo, chúng ta có thể sẽ thấy đói muốn dậy ăn, đi vệ sinh và quay trở lại ngủ ngay mà không gặp khó khăn gì. Em bé thức dậy và nhu cầu được đáp ứng, nếu không, sự tỉnh thức một phần có thể trở thành tỉnh thức toàn phần, và em bé khó ngủ trở lại. 

Việc các em bé thức dậy suốt đêm và tìm chúng ta không chỉ bình thường về mặt sinh học, mà còn là cơ chế bảo vệ quan trọng.

Chúng ta muốn trẻ sơ sinh dậy và gọi chúng ta để đáp ứng nhu cầu, như là đói khát, nóng/lạnh quá, khó chịu, đau đớn, đầy bụng, bệnh tật, kết nối, tìm kiếm sự gần gũi… Chúng ta muốn trẻ sơ sinh đậy và gọi chúng ta để đảm bảo không chỉ sự thoải mái, mà còn là an toàn, khi chúng ngủ. 

VÌ CON ĐÓI 

Ngay cả khi đã qua 1 tuổi, con có thể vẫn thức dậy để ăn 1-2 lần mỗi đêm và điều này hoàn toàn bình thường. Mỗi em bé là khác biệt và 1 số bé thực sự cần ăn đêm khi 6-8-12 tháng hay thậm chí lâu hơn.

Khi con phát triển, con có thể cần nhiều thức ăn vào ban đêm do ban ngày không nhận đủ sữa. Nếu con bị phân tâm suốt cả ngày và uống ít sữa, thì việc con muốn bù đắp lại vào ban đêm là điều dễ hiểu. Bạn có thể cần cho con bú trong một căn phòng tối, yên tĩnh, ít tiếng ồn suốt cả ngày nếu bạn đang gặp vấn đề này. 

Nếu bạn lo lắng về thời gian bé thức dậy, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ của chuyên gia. Ví dụ nếu em bé muốn ăn mỗi 1-2 giờ, suốt đêm và ban ngày bú 6-8 lần thì đây có thể là bạn đang gặp một vấn đề xung quanh việc cho con bú. 

Ngoài ra, thức giấc vì đói cũng có thể là một dấu mốc khi em bé chuyển sang ăn dặm. Nếu em bé bị cho ăn quá nhiều thức ăn đặc trong ngày và không được bú đủ sữa nên thức dậy nhiều lần trong đêm. SỮA MẸ HOẶC SỮA CÔNG THỨC PHẢI LUÔN LÀ NGUỒN DƯỠNG CHÍNH CHO EM BÉ CHO TỚI KHI ÍT NHẤT 1 TUỔI. 

Prolactin, có liên quan tới sản xuất sữa mẹ, sẽ giảm vào cuối chiều và trở lại vào đêm. Nửa đêm là thời gian mức độ prolactin cao nhất, và mẹ có nhiều sữa nhất. Chúng ta có thể hiểu ý nghĩa của việc này rằng về tự nhiên con muốn ăn nhiều hơn vào thời điểm này. Điều này cũng giải thích cho việc em bé thường khó chịu, gắt gỏng vào chiều tối khi mà nguồn sữa của bạn thấp nhất, trước khi prolactin đạt đỉnh trở lại. 

VÌ CON NHỚ MẸ VÀ TÌM MẸ 

Mình biết rằng xã hội hiện đại ngày nay dường như bị ám ảnh quá đáng về chuyện độc lập, đặc biệt là trong giấc ngủ của trẻ, nhưng về mặt tự nhiên thì các em bé được thiết kế để ở gần mẹ hoặc người chăm sóc. Sự gắn bó là cội rễ quyết định chất lượng và giữ gìn sự gần gũi của các mối quan hệ. Em bé tìm mẹ, và con được sinh ra để làm việc đó. 

Để trở nên độc lập, trẻ cần biết phụ thuộc trước đã. Trẻ sẽ trở nên độc lập khi tất cả những nhu cầu gắn bó hay kết nối của con được đáp ứng cũng nhưng CON CẢM THẤY GẮN BÓ VÀ AN TOÀN Ở MỨC ĐỘ CAO NHẤT. Điều quan trọng là chúng ta cần hiểu rằng sự gắn bó xảy ra theo thời gian, theo những giai đoạn  khi mà sự kết nối được đáp ứng, để chuẩn bị và là tiền đề cho sự độc lập, tách biệt mà sự độc lập đó thường không xảy ra cho tới khi 6 tuổi. Cũng như nó sẽ chỉ xảy ra cho khi mà con được dành đủ thời gian bên cạnh bố mẹ/người chăm sóc, đủ thời gian để phụ thuộc và kết nối. 

Một điều quan trọng cần lưu ý là trẻ sơ sinh gắn kết thông qua các giác quan. Con cần có khả năng nhìn, sờ, ngửi, nghe hoặc cảm nhận cha mẹ. Trong năm đầu đời thì những giác quan này là cách DUY NHẤT mà con có thể dùng để kết nối. Khi chúng ta hiểu điều này, chúng ta dễ hiểu vì sao nếu con không ở gần cha mẹ, con sẽ tìm kiếm sự gần gũi và kết nối. 

Buổi đêm, đối với những em bé, có nghĩa là 12 giờ xa cách. Đó là sự tách biệt lớn lao mà những em bé phải đối mặt. Hãy ngủ chung phòng trong ít nhất 6 tháng đầu tiên. 

Khi người mẹ quay trở lại làm việc, các bạn cũng có thể sẽ thấy việc thức dậy giữa đêm của con thường xuyên hơn. Vì con đã quen với mẹ gần như cả ngày, và đây là một thay đổi lớn đối với chúng. Thật là tự nhiên khi chúng ta kỳ vọng rằng có thể bù đắp sự nhớ nhung và xa cách suốt đêm, khi con tìm kiếm sự gần gũi với mẹ. Kết nối có chủ ý trước khi đi ngủ là điều cần thiết trong quá trình chuyển đổi này. 

VÌ CON CẢM THẤY KHÔNG THOẢI MÁI 

Bạn có thấy con mình cứ loay hoay với cái đầu lắc, cong lưng, càu nhàu nhăn nhó, đặc biệt vào buổi sáng? Đây có thể là một dấu hiệu của vấn đề tiêu hóa và đây fhowi. Nếu bạn thấy những biểu hiện này, có thể nghĩ tới việc con đang nhạy cảm với thực phẩm. Thức dậy có thể sẽ nhiều lần hơn khi con được ăn dặm. Hãy cố gắng ghi chép lại các loại thực phẩm để xem xét liệu có mối liên hệ nào giữa việc con ăn và cái bụng khó chịu không. 

Mọc răng cũng là một nguyên nhân lớn khiến con khó chịu. Hãy kiểm tra chiếc miệng nhỏ xinh xem có phải con đang nhú răng hay không. Hãy yêu con và thông cảm cho con, mọc răng là đau và ngứa!

VÌ CON ỐM 

Khi em bé ốm, bạn sẽ thấy mọi thứ liên quan tới giấc ngủ đảo lộn hoàn toàn. 

Xoa dịu em bé khi cần và khiến con an tâm để có thể nghỉ ngơi sẽ giúp giấc ngủ đều đặn trở lại sau khi con hết bệnh. Hãy chấp nhận điều này và cố gắng đáp ứng các nhu cầu của con. 

NHỮNG VẤN ĐỀ Ở LƯỠI VÀ ĐƯỜNG THỞ 

Nếu em bé thức dậy mỗi giờ, hãy nên lo lắng về những vấn đề bệnh lý khiến gián đoạn giấc ngủ. Một trong số đó là dính thắng lưỡi/dính hãm lưỡi (undiagnosed tongue tie). Bạn có thể phát hiện ra sự bất thường qua âm thanh khi con bú, có thể ngay từ lúc bắt đầu và sữa có thể tràn ra 2 bên miệng khi con bú (kể cả khi bú mẹ hoặc bú bình). Một biểu hiện nữa là con có thể vẫn tăng trưởng như ăn nhiều hơn 12 lần trong 24h. Mỗi lần ăn của con rất ngắn và quá thường xuyên là những cách bé muốn vì ăn khiến con mệt mỏi vì chức năng lưỡi không bình thường.

Nếu con ngủ ngáy hoặc há miệng, thè lưỡi khi ngủ thì cũng có thể là một dấu hiệu cần quan tâm vì liên quan tới vấn đề hô hấp ảnh hưởng tới giấc ngủ. Con không bao giờ nên ngủ mở miệng trừ khi con bị bệnh. Nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế nhi khoa xem con có bị rối loạn giấc ngủ hoặc rối loạn đường thở/ngưng thở khi ngủ hay không.

QUÁ MỆT MỎI

Khi em bé không ngủ đủ giấc, nó không chỉ là nguyên nhân của việc thức dậy thường xuyên trong đêm mà còn khiến con ngủ muộn hơn, dậy sớm hơn. Cái vòng luẩn quẩn này có thể khiến bố mẹ kiệt sức.

Nếu bạn đang cố gắng phá vỡ chu kỳ của sự mệt mỏi này, bạn cần “trả nợ” những thời gian con thiếu ngủ bằng cách hỗ trợ cho con ngủ các giấc ngắn (bế, ru, cho ăn để con ngủ lại nhanh hơn).

Nếu không chắc con mình có mệt mỏi quá hay không, hãy đọc serie bài viết của mình về chu kỳ ngủ và thực hiện một số điều chỉnh cho giấc ngủ ban ngày của con.

Đọc thêm: Trẻ ngủ ngày khi nào và như thế nào? Làm gì để bé có thể ngủ ngày dài hơn?

CON ĐANG TRẢI QUA NHỮNG THAY ĐỔI LỚN TRONG GIA ĐÌNH

Bất kỳ những thay đổi lớn hay những trải nghiệm cảm xúc mạnh mẽ trong gia đình bé đều có thể tiếp nhận và cảm nhận. Những gì xảy đến trong ngày, sẽ đi vào trong giấc ngủ.

Những thay đổi này có thể là: chuyển tới ngôi nhà mới, bố mẹ căng thẳng trong công việc, cảm xúc mất mát… Em bé không thể tự điều chỉnh được cảm xúc và điều này có nghĩa là con dựa vào chúng ta để điều tiết. Nếu bạn căng thẳng, con cũng có thể bị căng thẳng. Nếu bạn lo lắng, con cũng có thể lo lắng theo.

Chúng ta biết giấc ngủ là một trạng thái dễ bị tổn thương, vì vậy nếu chúng ta không cảm thấy thoải mái khi đi ngủ, em bé cũng sẽ như vậy. Nếu con cảm nhận được bố mẹ/người chăm sóc – người mà con đang hoàn toàn phụ thuộc vào – không ổn, thì con cũng không ổn. Và ai mà muốn ngủ khi người chúng ta yêu thương nhất thế giới này không ổn?

Đôi khi điều này có nghĩa là chúng ta cần tự dành thời gian chăm sóc bản thân mình. Những thứ con cần có khi chỉ là một gương mặt và thái độ bình tĩnh, nhẹ nhàng trước con. Tự chăm sóc là điều cần thiết. Hãy luôn nhớ rằng, chăm sóc bản thân là MỘT PHẦN QUAN TRỌNG khi chăm sóc em bé.

CON ĐANG TRẢI QUA CỘT MỐC PHÁT TRIỂN MỚI

Học và rèn luyện những kỹ năng mới là một lý do phổ biến khiến trẻ thức dậy nhiều hơn trong đêm. Học lẫy, học trườn, học bò, đi bộ, giao tiếp hay bất kỳ dấu mốc nào khác đều rất thú vị nhưng cũng là thử thách và có thể quá sức với con.

Mặc dù những gián đoạn hay thay đổi giấc ngủ do nguyên nhân này thường sẽ ổn thỏa trong khoảng 2 tuần nhưng hãy lưu ý cho con có nhiều thời gian để rèn luyện các kỹ năng mới trong ngày. Điều này rất cần thiết nếu bạn không muốn con luyện tập khi mà bạn thì muốn đi ngủ.

CON NGỦ NHƯ MỘT EM BÉ

Thật ra thì chúng ta cần thay đổi quan điểm. Mình không biết chính xác ý tưởng em bé cần phải ngủ giấc dài qua đêm không dậy mà không có sự hỗ trợ của bố mẹ bắt nguồn từ đâu, nhưng chắc chắn là nó không chính xác.

Bố mẹ phải chịu nhiều áp lực xã hội khi nói tới việc ngủ của con mình và chúng ta thực sự cần BÌNH THƯỜNG HÓA những hiểu biết về giấc ngủ của trẻ.

Hãy nhớ rằng thế này, đã là em bé thì sẽ phải thức dậy giữa đêm. Bạn vẫn đang làm tốt vai trò và trách nhiệm làm bố mẹ của mình, chẳng liên quan gì tới việc con ngủ dài hay ngắn và có dậy giữa đêm hay không. Em bé chỉ đang làm những gì mà tạo hóa đã sinh ra như thế mà thôi.

Tài liệu tham khảo:

References:  
McKenna, J. J. (n.d.). Re-Thinking “Healthy” Infant Sleep. The Natural Child Project. Retrieved from https://www.naturalchild.org/articles/james_mckenna/rethinking.html 
Nancy Mohrbacher. (2012, November 1). Do Older Babies Need Night Feedings? Retrieved from http://www.nancymohrbacher.com/articles/2012/10/31/do-older-babies-need-night-feedings.html 

Minh họa: CreditJoao Fazenda

—-

Hãy tôn trọng công việc của các tác giả, cây viết, nhiếp ảnh gia và hoạ sĩ. Chúng tôi hoan nghênh bạn nhấn nút chia sẻ hoặc sao chép nhưng hãy đảm bảo trích dẫn nguồn đầy đủ, phù hợp và đặc biệt là không cắt xén tên tác giả. Cảm ơn bạn.

This entry was posted in: Happy Parenting

by

Linh Phan hiện đang sống và làm việc tại Nauy cùng chồng và 2 con trai. Linh có gần 15 năm học và làm việc trong lĩnh vực Truyền thông Tiếp thị. Sau khi sinh con trai đầu lòng, Linh quyết định theo đuổi khóa học Tâm lý học trẻ em trong 2 năm và hoàn thành chứng chỉ Parent Coach cuối năm 2019. Bên cạnh hoạt động chuyên môn liên quan tới Tư vấn Phụ huynh, Linh vẫn tiếp tục viết lách và chia sẻ các kinh nghiệm liên quan tới tâm lý học trẻ em, làm cha mẹ, viết lách và truyền thông tiếp thị.

Leave a Reply