Parenting
Leave a Comment

Hãy lịch sự với trẻ trong ngày Tết

Cha mẹ nên làm gì khi con không muốn ôm hay hôn một ai đó?

Bạn đã bao giờ từng đánh giá thẳng thừng con trước mặt người khác, rằng con là đứa trẻ nhút nhát hay hiếu động, chỉ vì con không chịu ôm hôn hay tập trung giao tiếp với người khác trong một bữa tiệc gia đình? Sau đây là một vài suy nghĩ của mình về chuyện người lớn “lịch sự”, phân tích dưới góc độ khoa học và lời khuyên cho bố mẹ để chuẩn bị, ứng xử phù hợp trong các tình huống và giúp trẻ nhận thức mạnh mẽ hơn về quyền tự chủ của cơ thể mình, đặc biệt là trong các dịp tụ họp gia đình lớn như là dịp Tết nguyên đán.

Chào hỏi gặp gỡ người lớn trong những cuộc họp mặt đại gia đình có thể gây khó khăn với một em bé. Nó là một chủ đề nhiều bậc phụ huynh quan tâm và thảo luận với những ý kiến trái chiều. Muốn giảm bớt áp lực cho việc này, bố mẹ phải hiểu được những thách thức từ quan điểm của đứa trẻ, chuẩn bị tâm lý cho con trước các cuộc gặp gỡ và kiên nhẫn khi con học hỏi – với tốc độ của riêng mình.

Ngày còn nhỏ mình thường ít nói và không thích động chạm vào người lớn là họ hàng trong nhà, đặc biệt vào những dịp gặp gỡ lễ tết. Mình biết nhiều bạn nhỏ bằng tuổi mình khi ấy đã bị bố mẹ ông bà ép buộc phải tiếp xúc cơ thể với người lớn khác, kể cả khi các bạn ấy không hề muốn. Và tới bây giờ vẫn còn nhiều bạn nhỏ bị như vậy.

Hầu hết các nhà tâm lý học đều đồng ý rằng trẻ em KHÔNG NÊN BỊ ÉP BUỘC phải ôm hay hôn người lớn nếu con không muốn. Mình cũng dạy con trai 4 tuổi của mình rằng nếu có ai đó muốn ôm hoặc hôn con, họ phải xin phép con, và nếu con không muốn, họ sẽ không được làm điều đó hoặc không thể ép buộc con làm.

Bố mẹ có muốn khi con lớn lên, con có ý thức về cơ thể và không phải cảm thấy sợ hãi hay ngại ngùng để nói “KHÔNG” nếu có ai đó chạm vào mình theo cách mà con không thích?

Không thể coi việc ép một đứa trẻ tiếp xúc thân thể với một người lớn chúng không muốn là một dấu hiệu của sự tôn trọng, hay là đánh giá ngoan/hư. Đó đơn giản chỉ là người lớn BUỘC một đứa trẻ phải làm gì đó trái với ý muốn cơ thể của chúng.

Vì sao chúng ta luôn ép con mình phải thể hiện sự tôn trọng với người lớn, trong khi người lớn lại không phải lúc nào cũng thể hiện sự tôn trọng khi đáp lại trẻ?

Nếu bạn muốn con lớn lên với sự tự tin, sẵn sàng nói “Không” hay “Dừng lại”, bạn phải cho con thấy điều tương tự và sự tôn trọng ngay từ khi còn rất nhỏ.

Trẻ không phải là tài sản riêng của chúng ta hay những thành viên khác trong gia đình. Nếu bản thân ta không thích chạm vào người khác, cũng không muốn họ chạm vào mình – hãy tôn trọng và áp dụng nó tương tự với con. Việc khiến con xấu hổ chỉ vì không tiếp xúc với người khác có thể cản trở sự phát triển khả năng khẳng định bản thân và xây dựng ý thức về bản sắc trong con.

Bố mẹ cũng nên tránh cố gắng biện minh cho những phản ứng này của trẻ bằng cách nói rằng đó chỉ là vì con nhút nhát hay xấu hổ. Bạn có thể không cần ép con phải nói chuyện với một ai đó nếu con không muốn, nhưng cần cho con biết rằng con cần lắng nghe và giao tiếp bằng mắt khi có ai đó nói chuyện với mình.

Trẻ bị choáng ngợp trong các sự kiện gia đình, đảo lộn các thói quen hàng ngày và tiếp xúc với loạt những hình ảnh, âm thanh, mùi lạ… bởi vậy những em bé nhạy cảm có thể sẽ từ chối những cái bắt tay hay ôm xã giao. Ngay cả những đứa trẻ bình thường thích giao tiếp xã hội cũng có thể trở nên “đóng băng” và cố gắng kiểm soát các cảm xúc của chúng.

Các chuyên gia cho biết học cách nhìn thẳng vào người khác khi nói chuyện là một trong những kỹ năng đầu tiên mà trẻ nên được học, thường bắt đầu khi con 3 tuổi. Khi 10 tuổi, hầu hết trẻ đều có thể trò chuyện cùng người lớn. Việc giao tiếp bằng mắt giúp kích hoạt (cái mà các nhà thần kinh học gọi là) phần não liên quan tới kỹ năng xã hội – một vùng não gồm mạng lưới liên kết với các kỹ năng như nhận diện khuôn mặt, đồng cảm và gắn kết với người khác.

Tuy nhiên, những em bé dưới 10 thì vẫn đang học cách giải thích các tín hiệu xã hội. Vì thế giao tiếp bằng mắt có thể trở nên khó khăn với một em bé chưa phát triển đầy đủ kỹ năng hoặc nhút nhát.

Bố mẹ có thể làm gì?

Hãy nói chuyện với con trước về những gì sẽ xảy ra, những gì còn có thể nhìn thấy và những gì mong đợi. Bạn có thể đóng vai để giúp con luyện tập việc chào hỏi ở nhà, sử dụng một chú gấu bông và nói về việc chú gấu hạnh phúc thế nào khi nhận được lời chào thân thiện từ con. Bạn cũng có thể đưa cho con xem những bức ảnh về người thân họ hàng, tên để con làm quen và giải thích vì sao những người này lại quan trọng với bố mẹ.

Trẻ nhỏ không hiểu được hậu quả của hành động khi chúng xúc phạm người khác, vì khả năng đồng cảm chưa phát triển thực sự cho tới khi con lên 5-6 tuổi. Bố mẹ có thể đề xuất những lựa chọn thay thế khác cho con thay vì buộc con phải ôm hôn và tiếp xúc cơ thể với người khác, như là:

  • Con có muốn bắt tay ông/bà/cô/dì/chú/bác, hay là high-five không?
  • Con có muốn thơm lên má dì, hôn gió hay là cười với dì không?
  • Con có muốn nói với bà là con yêu bà và vẫy tay chào tạm biệt không?

Mỗi gợi ý đều giúp trẻ thể hiện cảm xúc và thể hiện sự tôn trọng trong các tình huống giao tiếp mang tính văn hóa xã hội. Đừng lên án, trách móc hay phê phán con trẻ khi chúng không tỏ ra thân thiện với ai đó. Trong những hoàn cảnh đó, bố mẹ hãy nhớ câu thần chú rằng “Con sẽ làm khi con sẵn sàng”.

Điều quan trọng là, chúng ta cho phép con đưa ra lựa chọn về việc con tiếp xúc với ai đó. Hãy cho phép trẻ cảm thấy an toàn khi nói “không”, thay vì sợ hãi.

Một em bé cảm thấy tự tin khi nói “không” trong những năm đầu tiên của cuộc đời cũng có nghĩa là sẽ cảm thấy tự tin hơn khi nói với người khác “Dừng lại” khi con lớn lên. Sự tự chủ của cơ thể luôn cần ở mọi lứa tuổi, không phải chỉ ở riêng trẻ em.

Vì vậy, để con biết nói “không” khi trưởng thành, hãy bắt đầu bằng cách tôn trọng mong muốn của con ngay từ hôm nay.

MỘT SỐ LỜI KHUYÊN CHO PHỤ HUYNH
NÊN LÀM:
– Nói trước với con về những gì con sẽ gặp và mong đợi.
– Hãy lưu ý xem xét sự khác biệt cá nhân ở mỗi đứa trẻ, ví dụ như sự nhút nhát hoặc nhạy cảm khi có ai đó chạm vào.
– Hãy tập cho con chào hỏi bằng cách đóng vai khi ở nhà, sử dụng gấu hoặc đồ chơi thay thế.
– Đừng biết lời chào hỏi thành việc PHẢI làm với trẻ, con có thể làm việc khác như là treo giúp áo khoác cho khách chẳng hạn.
– Khen ngợi một hành vi tốt khi bạn và con chứng kiến nó.

KHÔNG NÊN:
– Buộc con phải ôm hoặc hôn người thân.
– Mong con sẽ luôn ở cạnh và thể hiện thái độ lịch sự mọi nơi mọi lúc mọi hoàn cảnh trong các kỳ nghỉ.
– Cảm thấy xấu hổ và khiến con xấu hổ vì con tránh giao tiếp xã hội.
– Đánh giá thẳng thừng con trước mặt người khác, ví dụ như nói con nhút nhát hoặc hiếu động.
– Kỳ vọng con sẽ thành thạo nhiều kỹ năng xã hội cùng một lúc

Ref: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1364661309000199?mod=article_inline

Minh họa: ROBERT NEUBECKER

—-

Hãy tôn trọng công việc của các tác giả, cây viết, nhiếp ảnh gia và hoạ sĩ. Chúng tôi hoan nghênh bạn nhấn nút chia sẻ hoặc sao chép nhưng hãy đảm bảo trích dẫn nguồn đầy đủ, phù hợp và đặc biệt là không cắt xén tên tác giả. Cảm ơn bạn.

This entry was posted in: Parenting

by

Linh Phan hiện đang sống và làm việc tại Nauy cùng chồng và 2 con trai. Linh có gần 15 năm học và làm việc trong lĩnh vực Truyền thông Tiếp thị. Sau khi sinh con trai đầu lòng, Linh quyết định theo đuổi khóa học Tâm lý học trẻ em trong 2 năm và hoàn thành chứng chỉ Parent Coach cuối năm 2019. Bên cạnh hoạt động chuyên môn liên quan tới Tư vấn Phụ huynh, Linh vẫn tiếp tục viết lách và chia sẻ các kinh nghiệm liên quan tới tâm lý học trẻ em, làm cha mẹ, viết lách và truyền thông tiếp thị.

Leave a Reply