Happy Parenting
Comments 3

(Giấc ngủ ngày 101): Trẻ ngủ ngày khi nào và như thế nào?

Có một sự thật không mấy làm vui vẻ với hầu hết các bậc cha mẹ, đó là ngay sau khi bạn nắm được quy luật ngủ của con, thì ngay lập tức quy luật đó sẽ bị thay đổi.

Điều này còn hoàn toàn đúng với giấc ngủ ngày của trẻ, nó khiến cha mẹ thực sự bối rối và bực bội trong việc xây dựng quy luật giấc ngủ mới cho trẻ.

Những thông tin khoa học bạn cần biết

Đã có rất nhiều bằng chứng chứng minh lợi ích của những giấc ngủ ngắn trong ngày với trẻ sơ sinh và trẻ toddler. Giấc ngủ trong ngày là yếu tố quan trọng thúc đẩy khả năng học tập, ghi nhớ và vận động của trẻ. Đặc biệt với các em bé toddler, giấc ngủ ngắn có tác động tích cực đến khả năng điều chỉnh cảm xúc và giúp trẻ duy trì sự tương tác xã hội tích cực.

Sự điều chỉnh áp lực giấc ngủ (ổ đĩa cân bằng nội mô) cũng thay đổi theo thời gian. Điều này có nghĩa khi con càng lớn, con không chỉ phải mà còn cần có khoảng thời gian thức giữa các giấc ngủ lâu hơn. Điều này sẽ cho phép trẻ chịu tác động từ một lượng áp lực giấc ngủ thích hợp để xây dựng và tạo điều kiện cho những giấc ngủ ngày dài. 

Có thể bạn vẫn thường được nghe những lời khuyên kiểu như: “Không để trẻ thức quá 2 tiếng” hay “Một giấc ngủ bắt đầu một giấc ngủ khác”. Đây đều là những quan niệm phù hợp với những năm tháng đầu đời của trẻ, nhưng càng lớn, sự chịu đựng của trẻ với sự tỉnh táo cũng càng tăng lên, vì thế việc kéo dài khoảng thời gian nghỉ giữa các giấc ngủ là điều cần thiết. Tất nhiên nó không có nghĩa là bắt trẻ thức quá nhiều hoặc bỏ qua các giấc ngủ ngày khi trẻ cần. 

Cha mẹ cần tạo ra sự cân bằng giữa việc đáp ứng nhu cầu của trẻ và điều chỉnh thời lượng giấc ngủ sao cho không quá nhiều, quá thường xuyên nhưng cũng không quá ít. May mắn thay, ở những thời điểm trẻ bắt đầu có sự thay đổi giấc ngủ, bạn sẽ nhận thấy những dấu hiệu nhất định để có điều chỉnh hợp với nhu cầu của bé. Điều bạn cần làm đó là tinh tế nhận biết dấu hiệu đó là gì.

Trẻ sơ sinh đến khoảng 3 tháng tuổi:

Những nguyên tắc cơ bản:

  • Duy trì thời gian bé thức khoảng 1-2 tiếng. Bất cứ khi nào bạn quan sát thấy bé có những biểu hiện buồn ngủ (dụi mắt, ngáp, cáu kỉnh (không liên quan đến đói)/các nhu cầu khác) hãy đặt bé nằm xuống một cách nhẹ nhàng. Về đêm, hãy giữ cho không gian ngủ của bé ở trạng thái tối hoàn toàn và để bé thức giấc trong điều kiện đủ sáng nhằm thúc đẩy nhịp sinh học của bé.

Tổng thời lượng ngủ ngày của trẻ/ngày:

  • Không cố định. Nhưng cha mẹ cần lưu ý, không duy trì khoảng thời gian thức giữa các giấc ngủ của bé quá lâu 

Lịch trình giấc ngủ gợi ý cho trẻ:

  • Rất tiếc là không có bất cứ lịch trình nào cho trẻ ở độ tuổi này, các bé thường ngủ hết ngày và thức cả đêm

Những dấu hiệu cho thấy trẻ đang thay đổi nhu cầu:

  • Một số dấu hiệu cho thấy nhu cầu của trẻ đang thay đổi có thể là: Thời gian trẻ ngủ nôi ngắn hơn, chỉ trong vòng 30-45 phút; trẻ có vẻ không buồn ngủ dù đã thức được 90 phút. Khi nhận thấy các thay đổi này, hãy cố gắng thao túng thời gian tỉnh của bé bằng cách khiến trẻ tỉnh giấc trong một khoảng thời gian ngắn vào buổi sáng, và dài hơn giữa các giấc ngủ tiếp theo trong ngày.

Từ 3 – 6 tháng tuổi 

Những nguyên tắc cơ bản:

  • Giấc ngủ ngày của trẻ trong độ tuổi này bắt đầu có quy luật khá lỏng lẻo về tần suất lẫn thời gian. Hầu hết trẻ sẽ ngủ 4-5 giấc/ngày, phụ thuộc vào thời gian trẻ tỉnh và thời lượng các giấc ngủ. Thường thì thời gian tỉnh của trẻ sẽ ngắn nhất ở giữa các giấc ngủ đầu ngày (khoảng 1 tiếng) và dài nhất vào cuối ngày (có thể kéo dài đến 3 tiếng đồng hồ do tác động của sự phát triển đồng hồ sinh học của trẻ.) Một số bậc cha mẹ có thể sử dụng các công cụ hỗ trợ giấc ngủ cho trẻ (xe đẩy, đu, hoặc bế trẻ…) nhằm khiến các giấc ngủ của bé kéo dài hơn, nhưng tốt nhất bạn hãy cố gắng cho bé tuân thủ theo một lịch trình ngủ nhất định.

Tổng thời lượng ngủ ngày của trẻ/ngày:

  • 3-4 tiếng

Lịch trình giấc ngủ gợi ý cho trẻ:

  • Thức dậy lúc 7 giờ sáng
  • Ngủ giấc 1: Từ 8 giờ – 8h45 sáng
  • Ngủ giấc 2: Từ 10h45 – 11h30 trưa
  • Ngủ giấc 3: Từ 1h30 – 2h30 chiều
  • Ngủ giấc 4: Từ 4h30 chiều – 5h15 chiều 
  • Lên giường đi ngủ lúc 7h45 tối

Lưu ý: Lịch ngủ của trẻ sẽ khác nhau qua từng ngày. Vì thế những ngày sau và trước đó, lịch ngủ của trẻ có thể hoàn toàn không giống nhau, điều này là hiện tượng vô cùng bình thường.

Những dấu hiệu cho thấy trẻ đang thay đổi nhu cầu:

  • Trẻ có thể sẽ không còn khả năng ngủ đủ giấc vào cuối mỗi ngày, cho dù bạn cố gắng hết sức cho trẻ ngủ 4-5 giấc. Lý do của hiện tượng này là bởi nhịp sinh học của trẻ đang tạo ra một động lực mạnh mẽ khiến bé tỉnh táo hơn vào cuối mỗi ngày. Nếu trong suốt 6 tháng, hai giấc ngủ ngắn đầu tiên trong ngày của bé không kéo dài 1-2 tiếng, vậy thì đã tới lúc bạn sử dụng một số biện pháp can thiệp để cải thiện giấc ngủ cho bé 

Từ 6 – 9 tháng tuổi 

Những nguyên tắc cơ bản:

  • Ở thời điểm này, bạn đã bắt đầu có thể nhìn đồng hồ căn giờ cho bé ngủ. Tuy nhiên, thời điểm bé ngủ còn phụ thuộc vào thời điểm bé thức từ giấc ngủ đêm trước đó. Ví dụ, giấc ngủ đầu tiên của bé có thể sẽ bắt đầu giữa khoảng thời gian từ 8h30 và 9h sáng, tùy thuộc thời điểm trẻ thức dậy buổi sáng lúc mấy giờ. 
  • Một khi trẻ thay đổi thời gian ngủ từ 4-5 giấc/ngày xuống còn 3 giấc/ngày, hãy kéo dài thời gian thức giữa các giấc ngủ của bé so với trước đây. Hầu hết mọi đứa trẻ ở thời điểm này đều ngủ theo mô hình 3 giấc/ngày, với thời lượng ngủ ban ngày rơi vào 1-2 tiếng, chiều 1-2 tiếng và 20-45 phút cho một giấc ngủ ngắn vào cuối ngày. Các giấc ngủ vẫn diễn ra với thời gian thức ngắn nhất vào đầu ngày (trong vòng 1.5 – 2 tiếng) và lâu dần lên cho đến cuối ngày.

Tổng thời lượng ngủ ngày của trẻ/ngày:

  • 3-4 tiếng

Lịch trình giấc ngủ gợi ý cho trẻ:

  • Thức giấc lúc 7 giờ sáng
  • Ngủ giấc 1: Từ 8h30- 10h sáng
  • Ngủ giấc 2: Từ 12h30 –  2h chiều
  • Ngủ giấc 3: Từ 4h30 – 5h chiều
  • Lên giường đi ngủ lúc: 8h tối

Những dấu hiệu cho thấy trẻ đang thay đổi nhu cầu:

Dấu hiệu rõ ràng nhất là trẻ từ chối ngủ giấc thứ 3 cho dù bạn có nỗ lực thế nào. Khi hiện tượng này xảy ra, hãy cho bé ngủ tối sớm hơn khoảng nửa tiếng và không nên ép trẻ bỏ qua giấc ngủ thứ 3 mà cứ để nó đến và đi một cách tự nhiên. Sau khi trẻ trải qua khoảng vài ngày không ngủ giấc thứ 3, hãy tăng khoảng thời gian thức giữa các giấc ngủ của trẻ lên.

Từ 9 – 18 tháng tuổi

Những nguyên tắc cơ bản:

  • Trong độ tuổi này, hầu hết trẻ chỉ ngủ 2 giấc/ngày, với thời lượng 1-2 tiếng/giấc chuẩn theo giờ đồng hồ. Cũng nhờ vậy mà bạn có thể cho bé ngủ đều đặn theo giờ cố định mỗi ngày, ngay cả khi thời gian ngủ đêm của trẻ có sự thay đổi. Ví dụ, thời gian thức giấc của bé linh hoạt trong khoảng từ 6h30 – 7h sáng, vậy thì bạn có thể cho bé ngủ lúc 9h sáng ngay cả khi bé thức dậy lúc 6h30 thay vì 7h sáng (điều này cho thấy một chút thay đổi cũng không gây ảnh hưởng lớn.) 
  • Dù khoảng thời gian thức giữa các giấc ngủ của trẻ ngắn hơn trước đây, nhưng sự thay đổi chỉ đơn thuần là thời gian thức ngắn nhất rơi vào buổi sáng, còn dài nhất thì lại rơi vào cuối ngày. Sẽ có một khoảng thời gian dài trước khi trẻ chuyển sang chỉ ngủ 1 giấc ngắn trong ngày. Một số em bé có thể sẽ sẵn sàng với việc này khi được 12 tháng tuổi, số khác có thể sẽ vẫn cần ngủ 2 giấc/ngày cho đến khi được 18 tháng tuổi. Thời gian trung bình cho sự thay đổi này sẽ rơi vào khoảng 15 tháng.

Tổng thời lượng ngủ ngày của trẻ/ngày:

  • 3-4 tiếng cho 2 giấc ngủ/ngày

Lịch trình giấc ngủ gợi ý cho trẻ:

  • Thức giấc lúc 7 giờ sáng
  • Ngủ giấc 1: Từ 9h30- 10h30 sáng
  • Ngủ giấc 2: Từ 1h30 –  3h30 chiều
  • Lên giường đi ngủ lúc: 8h tối

Những dấu hiệu cho thấy trẻ đang thay đổi nhu cầu:

  • Sự chuyển đổi từ hai xuống còn một giấc ngủ ngắn trong ngày là bước thay đổi khó khăn nhất. Hầu hết các bé đều sẽ phải trải qua thời gian qua lại giữa một và hai giấc ngủ ngắn vài tuần cho đến khi quen với việc ngủ chỉ một giấc duy nhất. Ngoài ra, có một vài dấu hiệu khác biệt liên quan tới quá trình chuyển đổi giấc ngủ, nhưng các bậc cha mẹ lại thường nhầm lẫn những chúng với các vấn đề giấc ngủ khác. Những dấu hiệu này có thể là:
  1. Một số bé chỉ ngủ một giấc dài vào ban ngày và bỏ qua giấc ngủ trưa. Nếu hiện tượng này xảy ra, hãy cố gắng nắm bắt quy luật của trẻ bằng cách theo dõi xem: Trẻ bỏ qua giấc ngủ trưa bao nhiêu ngày một tuần, nếu trẻ không ngủ trưa chỉ 1 trên 4 ngày, vậy thì hãy cho trẻ ngủ buổi sáng và chỉ cho ngủ một giấc ngắn buổi trưa 4 ngày một lần cho đến khi trẻ có sự thay đổi tiếp theo.
  2. Một số bé không ngủ buổi sáng nhưng lại ngủ trưa khá lâu: Nếu hiện tượng này xảy ra, vậy thì bạn khá là may mắn vì hầu như chẳng phải làm gì để khiến con ngủ trưa
  3. Một số bé vẫn duy trì ngủ đều đặn cả hai giấc. Nhưng đột ngột thức dậy sớm hơn 1-2 tiếng vào buổi sáng: Nếu hiện tượng này kéo dài trong vài ngày, vậy thì đã tới lúc bạn chỉ cần cho con ngủ trưa và bỏ qua giấc ngủ ngắn buổi sáng. Điều này tuy có vẻ không đúng lắm, và thực tế là rất nhiều bố mẹ gặp phải bế tắc, tuy nhiên cách khắc phục không còn phương án nào khác ngoài cố định chỉ cho bé ngủ một giấc duy nhất vào buổi trưa trong vài ngày liên tiếp.

Từ 18 tháng – 6 tuổi

Những nguyên tắc cơ bản:

  • Trẻ toddler và trẻ mẫu giáo lúc này chỉ cần ngủ một giấc sâu vào buổi trưa mỗi ngày ( có thể sẽ kéo dài 2-3 tiếng). Do đây là giấc ngủ chính của trẻ vào ban ngày, vì thế độ tỉnh táo của trẻ trước và sau khi ngủ có thể sẽ như nhau. Tất cả mọi đứa trẻ đều cần ngủ trưa cho đến khi được ít nhất 3 tuổi, nhưng một số trẻ lại đặc biệt cần ngủ trưa cho đến tận năm 6 tuổi. 
  • Nhiều bậc cha mẹ nghĩ rằng con có thể không cần ngủ trưa khi đã được 20-24 tháng tuổi, nhưng điều này lại không đúng. Lý do là bởi ở tuổi đó, sự hồi quy giấc ngủ dẫn đến việc nhiều em bé toddler không muốn ngủ cho dù bé rất cần ngủ. Trẻ hoàn toàn có khả năng thức suốt cả ngày, nhưng điều đó không có nghĩa trẻ đủ khỏe hoặc việc thức cả ngày là tốt cho trẻ.  

Tổng thời lượng ngủ ngày của trẻ/ngày:

  • 2-3 tiếng cho một giấc ngủ trưa 

Lịch trình giấc ngủ gợi ý cho trẻ:

  • Thức giấc lúc 7h sáng
  • Ngủ từ 12h30- 3h chiều
  • Lên giường đi ngủ lúc: 8h tối

Những dấu hiệu cho thấy trẻ đang thay đổi nhu cầu:

  • Giống như tất cả sự chuyển đổi giấc ngủ ở các lứa tuổi khác, thay đổi nhu cầu trong độ tuổi này không xảy ra một cách đột ngột. Không bỗng dưng trẻ từ đang ngủ một giấc sang không ngủ tý nào, mà trẻ sẽ có thời gian làm quen bằng cách ngủ trưa khoảng 4-5 ngày/tuần trong vài tuần liên tục rồi rút xuống còn 3-4 ngày/tuần trong vài tuần. Để chu trình chuyển đổi diễn ra một cách tự nhiên, hãy đảm bảo bạn cho con có những khoảng thời gian yên tĩnh mỗi ngày nhé.
  • Khi con bắt đầu có dấu hiệu “từ chối” ngủ trưa, bạn có thể tạo thói quen cho con bằng cách đi vào phòng ngủ và giữ im lặng một lúc để con dần chìm vào giấc ngủ, trẻ sẽ biết khi nào cần ngủ, khi nào cần thức. Nếu bạn cảm nhận con đang không muốn ngủ, đừng bắt con phải nằm trên giường cả một khoảng thời gian dài cho dù con chẳng buồn ngủ chút nào. Thay vào đó, bạn có thể cho con ra ngoài khoảng 20-30 phút, việc này vừa giúp con dễ ngủ hơn, vừa cho con khoảng thời gian nghỉ ngơi ngắn nếu con vẫn chưa buồn ngủ. 
  • Càng lớn, con sẽ ngủ trưa ít đi và thức muộn hơn. Đừng buộc con bỏ ngủ trưa mà thay vào đó hãy cho con ngủ sớm lên, hoặc rút ngắn thời gian ngủ của con bằng cách đánh thức con dậy sau 2 giờ ngủ (nếu bình thường con ngủ 3 giờ), hoặc sau 1 giờ (nếu bình thường con ngủ 2 giờ.)

Hi vọng những thông tin vừa rồi sẽ giúp các bậc phụ huynh có sự hiểu biết chi tiết hơn về giấc ngủ của con. Chúc các bạn không phải trải qua quá nhiều khó khăn trong quá trình hỗ trợ con chuyển đổi giấc ngủ qua từng độ tuổi.

Đọc thêm về Serie “Giấc ngủ ngày 101”:
Phần 1: Liệu con có đang gặp vấn đề về giấc ngủ?
Phần 2: Làm gì để bé có thể ngủ ngày dài hơn?
Phần 3: Trẻ ngủ ngày khi nào và như thế nào?
Phần 4: Khắc phục các vấn đề của giấc ngủ và kích thích các hoạt động trong nhà

Tổng hợp và biên tập: raisedhappy.co

This entry was posted in: Happy Parenting

by

Linh Phan hiện đang sống và làm việc tại Nauy cùng chồng và 2 con trai. Linh có gần 15 năm học và làm việc trong lĩnh vực Truyền thông Tiếp thị. Sau khi sinh con trai đầu lòng, Linh quyết định theo đuổi khóa học Tâm lý học trẻ em trong 2 năm và hoàn thành chứng chỉ Parent Coach cuối năm 2019. Bên cạnh hoạt động chuyên môn liên quan tới Tư vấn Phụ huynh, Linh vẫn tiếp tục viết lách và chia sẻ các kinh nghiệm liên quan tới tâm lý học trẻ em, làm cha mẹ, viết lách và truyền thông tiếp thị.

3 Comments

  1. Pingback: (Giấc ngủ ngày 101): Khắc phục các vấn đề của giấc ngủ và kích thích các hoạt động trong nhà – Linh Phan

  2. Pingback: (Giấc ngủ ngày 101): Làm gì để bé có thể ngủ ngày dài hơn? – Linh Phan

  3. Pingback: (Giấc ngủ ngày 101): Liệu con có đang gặp vấn đề về giấc ngủ – Linh Phan

Leave a Reply