Happy Parenting
Leave a Comment

Ngưng ám ảnh về growth chart (biểu đồ tăng trưởng)

Có lẽ không có công cụ nào mang tới cho cha mẹ, nhất là những người làm cha mẹ lần đầu gặp nhiều lo lắng và hoang mang như là biểu đồ tăng trưởng theo dõi những em bé dưới 12 tháng tuổi.


“Không đạt chuẩn” hay “đạt chuẩn” dựa trên biểu đồ tăng trưởng về cân nặng hay chiều cao với mình là một khái niệm khá “ngớ ngẩn”, nhất là khi chúng ta lấy đó để đánh giá sự phát triển chung của một đứa trẻ dưới 5 tuổi. Tệ hơn nữa, là lấy đó để lên án việc chăm sóc của người mẹ có vấn đề. Biểu đồ tăng trưởng và những con số không phải là “chuẩn”, cũng không phải là điểm số ở trường học để đem ra so sánh con mình & con người khác. Vì sao thì xin mời bạn đọc phần dưới, và đây là một bài viết đủ dài để cần khá nhiều kiên nhẫn cho bạn tới khi đọc hết 🙂 


Có lẽ không có công cụ nào mang tới cho cha mẹ, nhất là những người làm cha mẹ lần đầu gặp nhiều lo lắng và hoang mang như là biểu đồ tăng trưởng theo dõi những em bé dưới 12 tháng tuổi. Bản thân mình và chồng trong những ngày đầu làm cha mẹ cách đây 5 năm, cũng đã từng hoang mang bởi chỉ số cân nặng của con trai lớn luôn nằm ở dưới mức trung bình. Nói đúng hơn, thì hoang mang VÌ KHÔNG HIỂU ĐÚNG về biểu đồ tăng trưởng. 

Không biết từ bao giờ các trang tin, bài báo, thậm chí là cả bác sĩ và y tá lại lấy các con số trong các biểu đồ tăng trưởng để làm thước đo “chuẩn” cho sự phát triển của những em bé. Phụ huynh tìm những số liệu thống kê đó, và so sánh với con mình để rồi chính họ và người nhà họ cảm thấy hoang mang lo lắng. Nhiều người thì khoe con “đạt chuẩn”. Nhưng sự thực là KHÔNG CÓ CHUẨN NÀO CẢ.

Suốt 3 năm ròng rã khám định kỳ ở trung tâm y tế, bạn Ốc có chiều cao và vòng đầu ở nhóm cao, trừ cân nặng luôn nằm ở nhóm rất thấp trên biểu đồ. Nhưng mỗi lần tới phòng khám, là mỗi lần 2 vợ chồng được tiếp thêm tự tin bởi lời khuyên “Đừng lo lắng về biểu đồ, mỗi đứa trẻ sẽ có tốc độ tăng trưởng của riêng chúng”. Biểu đồ tăng trưởng và tỉ lệ phần trăm không phải là những con số để mang ra so sánh giữa em bé này với em bé khác. Nó không có tính đại diện cho toàn bộ trẻ em trên hành tinh này. Và khi con bạn nằm trong nhóm thiểu số 10% thấp nhất dưới trung bình, điều đó không có nghĩa là nó tốt hơn hay tồi tệ hơn so với 90% nhóm còn lại. Điều quan trọng là trong suốt một thời gian dài, đặc biệt là trong năm đầu tiên, xu hướng chiều cao, cân nặng và chu vi đầu của em bé có tăng lên hoặc biểu hiện bình thường so với trước đó hay không. 

Mình còn nhớ ông bác sĩ già khám cho Ốc ngày con hơn 1 tuổi đã nói rằng “Chúng tôi gần như không bao giờ cần biểu đồ tăng trưởng để đưa ra nhận định rằng em bé đang quá thiếu cân/thừa cân, quá lớn hay quá nhỏ so với tuổi của chúng.”

Mặc dầu không phải tất cả các phụ huynh đều cảm thấy khó chịu với việc con họ bị rơi ra khỏi đường cong trung bình trong biểu đồ tăng trưởng, nhưng nó chắc chắn mang tới những lo lắng không cần thiết. Tuy rằng biểu đồ tăng trưởng là nhằm mục đích minh hoạ cho chúng ta thấy có bao nhiêu đứa trẻ ở độ tuổi của con bạn lớn hơn hoặc nhỏ hơn con bạn. Nhưng nó KHÔNG PHẢI LÀ CÔNG CỤ ĐỂ CHẨN ĐOÁN. 

VẬY TẠI SAO NGƯỜI TA DÙNG GROWTH CHART? CHÚNG CÓ LỢI ÍCH GÌ? VÀ NGƯỜI TA GIẢI THÍCH SAI VỀ CHÚNG NHƯ THẾ NÀO? 

Biểu đồ tăng trưởng được sử dụng từ những năm 1970 tại Mỹ (CDC), sau các cuộc khảo sát sức khoẻ xuyên quốc gia để thu thập các số liệu về chiều cao, cân nặng và chu vi vòng đầu. Những dữ liệu này cung cấp cơ sở cho những đường cong và tỷ lệ phần trăm mà bạn thường thấy trong biểu đồ ngày nay. Ví dụ, nếu em bé 6 tháng của bạn có cân nặng ở mức trên 75%, thì có nghĩa là 75% trẻ 6 tháng tuổi (được khảo sát) trên cả nước nhẹ cân hơn con bạn và 25% còn lại nặng cân hơn. Nếu chiều cao của con ở mức 90%, thì tức là 90% trẻ ở độ tuổi của con thấp hơn và 10% là cao hơn con. 

Tuy nhiên, hãy lưu ý rằng những dữ liệu này không phải được thu thập từ TẤT CẢ trẻ em. Chẳng hạn, các cuộc điều tra khi đó tại Mỹ đã được thực hiện ở những em bé sơ sinh thuộc tầng lớp trung lưu, da trắng… (1) Vậy thì cơ sở nào để chúng ta có thể tin rằng biểu đồ đó sẽ đại diện cho mọi trẻ em với mọi nguồn gốc, dân tộc hay với những chế độ ăn uống khác nhau… sẽ có sự phát triển tương tự nhau?

Năm 2006, WHO đã sửa đổi và phát hành một “phiên bản” khác của biểu đồ tăng trưởng dành cho trẻ từ 0-5 tuổi khi thực hiện khảo sát các số liệu đa dạng hơn về chủng tộc, nguồn gốc… của các nhóm trẻ, nhưng lại dựa trên việc mặc định rằng trẻ được nuôi dưỡng và phát triển trong điều kiện tối ưu như được bú sữa mẹ, sống an toàn, thoải mái, không khói thuốc, không gian sống tốt…) (2). Một số chuyên gia tin rằng biểu đồ này của WHO dành cho trẻ 0-2 tuổi tốt hơn so với biểu đồ của CDC, và các bác sĩ đã được khuyến cáo để sử dụng biểu đồ này cho tới khi trẻ 2 tuổi, và sau đó khi trẻ lớn hơn lại sử dụng trở lại biểu đồ của CDC (biểu đồ CDC sử dụng cho tới khi trẻ 19 tuổi còn WHO chỉ dừng lại ở 5 tuổi).

Và ngay cả với những cải tiến ở trên, thì những biểu đồ vẫn không hoàn hảo. Những gì bạn nhìn thấy trên biểu đồ KHÔNG ĐẠI DIỆN cho sự tăng trưởng của 1 em bé nhất định, mà là sự pha trộn các phép đo của hàng triệu trẻ em ở những độ tuổi khác nhau đến từ các nơi khác nhau. Không có nghiên cứu nào chỉ ra rằng một đứa trẻ nằm trong khoảng 25% của chỉ số cân nặng lúc 2 tháng, thì BUỘC TIẾP TỤC PHẢI Ở KHOẢNG ĐÓ cho tới khi chúng 4 tháng hay 6 tháng mới là “tăng trưởng bình thường”. 

Nhưng các cha mẹ thì lại đấu tranh khá dữ dội và nhiều người không nắm được những hiểu biết này. Họ nghĩ rằng nếu một đứa trẻ nằm ở khoảng phần trăm nhất định 1-2 lần, thì có nghĩa là “số phận đã an bài”. Họ tin rằng nếu đường đi của con lên hay xuống, đó là một vấn đề. NHƯNG THỰC SỰ THÌ KHÔNG.

Một nghiên cứu công bố năm 2014 đã sử dụng các hồ sơ lâm sàng trên 10,000 trẻ em để tạo ra một biểu độ tăng trưởng liên quan tới chiều cao và cân nặng trong 1 năm đầu đời (3). Đồng thời, nhóm nghiên cứu cũng theo dõi những đứa trẻ trải qua những điểm như thế nào trên biểu đồ và thay đổi phần trăm ra sao. Kết quả cho thấy: Từ 0-12 tháng tuổi, 2/3 trẻ giảm ít nhất 5% liên quan tới cân nặng (VD chúng sẽ giảm từ 10% xuống 5% hoặc từ 90% xuống 75%), 1/3 giảm ít nhất 10% và trong các nhóm trẻ được theo dõi. Từ 0-6 tháng, hơn 30% đã giảm ít nhất 20%. Và như vậy, nếu chỉ dựa vào kết quả lâm sàng của nghiên cứu, rõ ràng sự phát triển cân nặng của những em bé này là có vấn đề. 

Tuy nhiên, hầu như không có một em bé nào trong số này là những em bé chậm phát triển. Mỗi em bé tăng trưởng ở mức độ khác nhau, và tăng so với chính em trước đó. Sau 1 năm, chỉ có 27% trẻ vẫn còn duy trì ở khoảng % mà chúng bắt đầu lúc mới sinh ra. 

Vậy chúng ta có nên sử dụng biểu đồ để so sánh với dữ liệu của con mình không? Bố mẹ hãy nhớ rằng biểu đồ được ra đời dựa trên nghiên cứu một nhóm trẻ em, mang tính thiểu số, không đại diện cho tất cả các quốc gia hay dân tộc. Bởi vậy, chúng ta không nhất thiết phải hoảng hốt nếu đường tăng trưởng của con mình có đi lên quá cao hay xuống quá thấp. 

Rõ ràng, có quá nhiều phụ huynh đã KHÔNG HIỂU VÀ ĐỌC ĐÚNG về % hay những chỉ số của biểu đồ tăng trưởng. Thậm chí đã có các nghiên cứu được thực hiện và phát hiện ra rằng: mặc dù hầu hết các phụ huynh đều biết về biểu đồ tăng trưởng và nghĩ rằng họ biết cách giải thích đúng về biểu đồ này, nhưng thực sự là HỌ KHÔNG BIẾT CÁCH GIẢI THÍCH CHÍNH XÁC Ý NGHĨA CỦA NÓ. 

Biểu đồ – ở đó không có khái niệm tốt hay xấu, bình hường hay không bình thường – dù là ở bất kỳ con số hay khoảng tiệm cận nào. Con bạn nằm ở khoảng trên đường trung bình, hay ở khoảng phần trăm thứ 90 không có nghĩa là tốt hơn so với những em bé ở khoảng phần trăm thứ 25. Một số em bé cao hơn và một số em bé thấp hơn. Mình đã thấy nhiều phụ huynh lo lắng thái quá về cân nặng của một đứa trẻ nếu nó có lỡ thấp hơn trung bình. Tất nhiên trong thực tế quan điểm xã hội của chúng ta vẫn là cao hơn nặng hơn thì sẽ tốt hơn, nhưng nặng hơn hay cao hơn trong năm đầu tiên của cuộc đời không phản ánh chính xác chiều cao hay cân nặng của một người khi họ trưởng thành. Và cũng có một nghiên cứu đã chỉ ra có tới 70% bà mẹ đánh giá không chính xác về mức độ tăng trưởng của con mình, họ bị ám ảnh con mình bị quá còi hoặc thấp bé trong khi 87% trong số những em bé được nghiên cứu thậm chí thừa cân. (4)

Mục đích thực sự của biểu đồ tăng trường là để theo dõi trẻ em theo thời gian, cụ thể là giúp bác sĩ hay cha mẹ nhìn thấy được lịch sử phát triển của chúng. Nó không phải là công cụ để đánh giá sức khoẻ của một đứa trẻ. 

Vấn đề nảy sinh khi cha mẹ tập trung quá nhiều vào những con số. Bạn lớn nhà mình khi 6 tháng tuổi từng giảm đột ngột cân nặng trên đường biểu đồ trong 1-2 tháng sau đó. Nhưng thực sự mình chưa bao giờ phải nghe lời doạ dẫm hay nhắc nhở từ bác sĩ và midwife về việc mình nên lo lắng hay phải cố gắng bổ sung thêm thực phẩm cho con. Bởi vì sau mỗi lần kiểm tra, mọi kỹ năng vận động, xã hội, nhận thức .v.v và các chỉ số chiều cao, vòng đầu của con đều hoàn toàn bình thường. 

Mình biết nhiều bà mẹ bị áp lực khi những người xung quanh phán xét về cân nặng, chiều cao của con họ. Không đạt “chuẩn” là một khái niệm khá ngớ ngẩn nếu người ta lấy đó để đánh giá một đứa trẻ, tệ hơn là lấy đó để lên án việc chăm sóc của người mẹ. Một em bé 6 tháng tuổi nặng 7kg, không có nghĩa là con phải ở mức cao hơn 7kg sau 1-2 tháng. Và mình, một người mẹ cao vỏn vẹn 1m50 thì việc con mình nhẹ cân và có chỉ số thấp dưới trung bình của biểu đồ tăng trưởng – cũng là điều dễ hiểu. 

TĂNG TRƯỞNG Ở TRẺ ĐƯỢC PHẢN ÁNH BỞI SỨC KHOẺ TỔNG THỂ, DINH DƯỠNG, BỆNH LÝ, CÁC KỸ NĂNG VẬN ĐỘNG, NHẬN THỨC… CHỨ KHÔNG PHẢI CHỈ QUA NHỮNG CON SỐ CỦA CÂN NẶNG, CHIỀU CAO HAY CHU VI VÒNG ĐẦU. 

Khi nhìn vào biểu đồ tăng trưởng, điều bạn cần tập trung là con bạn đang thay đổi như thế nào. Tại một thời điểm nào đó nếu đường tăng trưởng có chững lại, nó cũng không hẳn là vấn đề.

Tất nhiên, chúng ta không bao giờ nên bỏ qua những thay đổi đột ngột về cân nặng hoặc chiều cao của con sau nhiều năm nó có sự tăng trưởng ổn định. Những thay đổi này kết hợp với các triệu chứng khác nữa có thể là lúc ta cần xem xét về sức khoẻ của con. Hoặc sự tăng trưởng cao về cân nặng không đi kèm với sự tăng trưởng về chiều cao cũng có thể là một mối lo ngại. 

Một bác sĩ có tâm sẽ giúp bố mẹ xác định xem con có tăng hay không tăng cân, hoặc có gì đó không ổn trong việc tăng trưởng của con và cần cân đối lại dựa trên nhiều yếu tố, không phải chỉ ở biểu đồ tăng trưởng. 

Một bác sĩ giỏi và hiểu biết cũng hầu như sẽ khuyên bạn nên giữ bình tĩnh và đừng quan tâm quá nhiều về các con số.

Ref:
(1)https://www.cdc.gov/growthcharts/2000GrowthChart-US.pdf#page=13
(2)https://www.cdc.gov/growthcharts/who_charts.htm
(3)https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/1867333
(4)https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/1151632
(5)https://kidshealth.org/en/parents/growth-charts.html
(6)https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/Glands-Growth-Disorders/Pages/Growth-Charts-By-the-Numbers.aspx
(7)https://parenting.nytimes.com/childrens-health/growth-chart-accuracy?fbclid=IwAR23Xt4roipiC91HX9qkZx6JLK6_Lol9SSbVp3OKbtz0pO6Fxff3gKIQLJc

This entry was posted in: Happy Parenting
Tagged with: ,

by

Linh Phan hiện đang sống và làm việc tại Nauy cùng chồng và 2 con trai. Linh có gần 15 năm học và làm việc trong lĩnh vực Truyền thông Tiếp thị. Sau khi sinh con trai đầu lòng, Linh quyết định theo đuổi khóa học Tâm lý học trẻ em trong 2 năm và hoàn thành chứng chỉ Parent Coach cuối năm 2019. Bên cạnh hoạt động chuyên môn liên quan tới Tư vấn Phụ huynh, Linh vẫn tiếp tục viết lách và chia sẻ các kinh nghiệm liên quan tới tâm lý học trẻ em, làm cha mẹ, viết lách và truyền thông tiếp thị.

Leave a Reply